ADVERTISEMENT

To jest artykuł przetłumaczony maszynowo. Oryginalna wersja jest dostępna w języku angielskim.

Ostatnia aktualizacja: · 11 min czytania

W skrócie
W londyńskim laboratorium ochotnicy byli spokojniejsi, gdy wiedzieli, że dostaną wstrząs elektryczny, niż gdy tylko podejrzewali, że może do tego dojść. Alarm ich ciał rozgrzewał się najbardziej, gdy szanse wydawały się bliskie pięćdziesięciu procent. Każdy wstrząs był identyczny, a reakcja stresowa podążała za tym, na ile wynik pozostawał otwarty. Być może pasowało to do świata, w którym drapieżnik albo cię dopadł, albo nie. Duża część współczesnego życia odmawia takiego rozstrzygnięcia. Praca w gig economy, zmieniające się oceny i nieprzewidywalne polubienia mogą podtrzymywać te obliczenia bez naturalnego wyłącznika.

W pewnym londyńskim laboratorium ochotnicy byli wymiernie spokojniejsi, gdy wiedzieli, że czeka ich wstrząs elektryczny, niż wtedy, gdy tylko podejrzewali, że może ich spotkać. Różnicę widać było w pracy gruczołów potowych i w średnicy źrenic. Kortyzol w ślinie potwierdził, że eksperyment jako całość był stresujący: wywołał reakcję hormonalną, a nie wyłącznie deklarowany dyskomfort. Organizm najmocniej bił na alarm wtedy, gdy szanse na bolesny wstrząs, tak jak oceniał je każdy z ochotników, oscylowały wokół pięćdziesięciu procent, a uspokajał się, w miarę jak badany nabierał pewności w którąkolwiek stronę. Te szanse wyliczał model obliczeniowy, który odczytywał bieżące oszacowania każdego ochotnika z tego, jak grał w laboratoryjną grę.

To odkrycie podważa głęboko zakorzenioną intuicję, że szkodzą nam przede wszystkim złe wiadomości: że lęk podąża za zagrożeniem, a reakcja stresowa jest rozsądną miarą tego, jak poważne jest niebezpieczeństwo. W tym zadaniu reakcja stresowa szła za tym, jak bardzo otwarty pozostawał wynik.

Eksperyment i to, co mierzył

Archy de Berker i jego współpracownicy dali czterdziestu pięciu ochotnikom do rozegrania wirtualną grę w kamienie i węże, z łagodnymi wstrząsami elektrycznymi w dłoń, na tyle bolesnymi, by stanowiły prawdziwy stresor. W każdej próbie pojawiał się jeden z dwóch kamieni, ochotnik zgadywał, czy kryje się pod nim wąż, po czym poznawał odpowiedź; wąż oznaczał wstrząs. Prawdopodobieństwo, że pod danym kamieniem jest wąż, zmieniało się w trakcie zadania, a uczestnicy musieli je śledzić, aktualizując swoje oszacowania przez 320 prób.

Szanse nigdy nie były stałe. Rozkład prawdopodobieństw zmieniał się bez ostrzeżenia co 26 do 38 prób, raz 90/10, raz 70/30, raz czyste 50/50, a w obrębie każdego odcinka węże pojawiały się losowo, więc niepewność każdego uczestnika rosła i malała w ciągu sesji. W niektórych momentach uczestnik miał pewne wyczucie, pod którym kamieniem wąż kryje się częściej; w innych szanse przypominały rzut monetą. U każdego uczestnika w ciągu sesji występowały zarówno pewność, jak i wątpliwość, i wymiernie się od siebie różniły.

Przewodnictwo skóry i rozszerzenie źrenic pokazywały, co dzieje się z ciałem, gdy prawdopodobieństwa się przesuwają. Oba są oznakami pobudzenia, które omijają wszelkie świadome próby autoprezentacji, i oba rosły oraz malały wraz z oszacowaniami niepewności. Tak samo zachowywały się subiektywne oceny stresu. Gdy uczestnicy szacowali prawdopodobieństwo wstrząsu na mniej więcej pięćdziesiąt procent, wskaźniki osiągały szczyt, a spadały, gdy oszacowania przesuwały się ku zeru albo ku stu procentom, niezależnie od tego, w którą stronę wskazywała pewność. Pewność, że wstrząs nastąpi, i pewność, że nie nastąpi, leżały równie nisko na krzywej, a alarm był najsilniejszy przy „może mnie porazić”. Zaskakujący wynik dawał ciału dodatkowy impuls, ale niepewność sama w sobie podnosiła pobudzenie.

Kortyzol w ślinie mógł jedynie potwierdzić, że sesja jako całość była stresująca; związek z niepewnością z chwili na chwilę uchwyciły przewodnictwo skóry i wielkość źrenic. Alarm wydawał się też wykonywać pożyteczną pracę: uczestnicy, u których stres rósł najbardziej stromo wraz z niepewnością, częściej poprawnie przewidywali pojawienie się węży.

Maszyna, która zmierzyła niepewność

Badacze nie poprzestali na tym, co uczestnicy mówili o swoich odczuciach. Użyli hierarchicznego bayesowskiego modelu obliczeniowego, opartego na aparacie matematycznym, którym opisuje się to, jak mózg aktualizuje przekonania w warunkach niepewności, by z zachowania w kolejnych próbach odtworzyć bieżące oszacowanie prawdopodobieństwa każdego uczestnika. W każdym momencie zadania model wnioskował, z jakim rozkładem prawdopodobieństwa pracuje uczestnik, oceniając to na podstawie tego, na co wskazywało jego zachowanie.

Predyktorem stresu było formalne oszacowanie subiektywnej niepewności, wydobyte z wyborów dokonywanych próba po próbie. De Berker i współpracownicy mierzyli więc coś bardziej konkretnego niż to, że „ludzie, którzy czują niepokój, mówią, że są zestresowani”: niepewność odczytana przez model z wyborów każdego uczestnika napędzała zarówno stres, który uczestnicy zgłaszali, jak i reakcje ich ciał. I jedno szło w parze z drugim: osoby, których deklarowany stres był najbardziej wrażliwy na niepewność, wykazywały też największe wywołane niepewnością wahania średnicy źrenic i przewodnictwa skóry.

Co robi mózg

W zadaniu z kamieniami i wężami każdy wstrząs był taki sam, więc układ stresu nie miał do śledzenia żadnych różnic w dotkliwości. Rósł i malał wraz z tym, na ile nierozstrzygnięta pozostawała prognoza.

Przedni zakręt obręczy (ACC) należy od kilku dekad do najintensywniej badanych obszarów w neuronauce podejmowania decyzji i kontroli, a zarazem do najbardziej spornych. Jego dokładna funkcja budzi kontrowersje. Monitorowanie konfliktu, wykrywanie błędów, przydzielanie uwagi, ocena wykonania: różni badacze akcentowali różne aspekty i żadnej z tych charakterystyk nie sposób uznać za ewidentnie błędną. Zbiegają się w jednym: to obszar niezwykle wyczulony na rozziew między tym, czego się spodziewano, a tym, co się wydarzyło. Błąd predykcji, w rozmaitych ujęciach, to główna specjalność ACC.

Według jednego z wpływowych ujęć, modelu Predicted Response-Outcome, ACC próbuje przewidzieć wszystkie możliwe wyniki i sygnalizuje zaskoczenie, gdy wydarzenia odbiegają od oczekiwań, na plus lub na minus. W standardowych schematach uczenia ze wzmocnieniem dodatnie i ujemne błędy predykcji śledzą dobre i złe wyniki; sygnały tego modelu śledzą natomiast to, co nieoczekiwane, obejmując zarówno zdarzenia, które nastąpiły, choć ich nie przewidziano, jak i te, które przewidziano, a które nie nastąpiły. Inne ujęcie przenosi tę ideę na kontrolę poznawczą i dowodzi, że grzbietowa część ACC decyduje, czy, gdzie i ile uwagi oraz wysiłku zainwestować, zestawiając oczekiwany zysk z kontroli z jej kosztem.

ADVERTISEMENT

Gdy mózg rozstrzygnie prognozę, nawet złą, ma odpowiedź. W kategoriach obliczeniowych rachunek może się zatrzymać. Na to, co nadchodzi, można się przygotować; układ ruchowy i hormonalny mogą się szykować. Pewny zły wynik wciąż jest problemem, ale mózg zna stan świata i może odpowiednio zareagować. Wynik niepewny, dobry czy zły, pozostawia obliczenia w toku.

Mózgowa maszyneria predykcji zwraca rozkład prawdopodobieństwa, który nie chce się zapaść, i zwraca go raz za razem; ACC jest prawdopodobnym miejscem, w którym to się dzieje, choć w samym badaniu ze wstrząsami nie skanowano mózgów. To, co człowiek czuje w takim okresie, może być fakturą systemu, który liczy, nie dochodząc do rozstrzygnięcia.

Stopień, w jakim prawdopodobieństwo pozostaje nierozstrzygnięte, jest samodzielnym czynnikiem stresu, odrębnym od tego, czego człowiek może się obawiać: każdy wąż oznaczał ten sam skalibrowany wstrząs, a stres i tak rósł i malał wraz z szansami.

Dlaczego mózg jest tak zbudowany

Zasada czujnika dymu Randolpha Nessego podsuwa wiarygodną logikę, choć nikt nie może zobaczyć, jak przebiegała ta selekcja. Gdy fałszywy alarm kosztuje niewiele, a przeoczenie jest katastrofalne, dobrze skalibrowany system będzie generował wiele fałszywych alarmów. Lęk, przekonuje Nesse, jest systemem skalibrowanym właśnie tak: by minimalizować prawdopodobieństwo śmiertelnego przeoczenia, a nie subiektywne cierpienie. Częste drobne cierpienie z powodu fałszywych alarmów to koszt projektu, który działa zgodnie z przeznaczeniem.

Zastosujmy to konkretnie do niepewności: w środowiskach, gdzie zagrożenie było fizyczne, a drapieżniki prawdziwe, większe szanse przetrwania miało zwierzę, które na każdy sygnał możliwego niebezpieczeństwa przechodziło w stan maksymalnej czujności, nie czekając na potwierdzenie. Czekanie na wzrokowe potwierdzenie przed uruchomieniem reakcji stresowej było złą strategią. Reakcja stresowa ma się uruchamiać wcześnie, na podstawie niepełnych informacji, a wyzwalaczem jest „coś może cię dopaść”.

W tym świetle to, że mózg przedkłada znany zły wynik nad otwarty, ma sens. Na potwierdzone zagrożenia dało się zareagować. Niepewne zagrożenia wymagały nieustannej obserwacji, która była kosztowna, ale do udźwignięcia, dopóki niepewność miała granice, a wiele zagrożeń, z którymi mierzyli się nasi przodkowie, je miało. Drapieżnik albo cię dopadł, albo nie; pory roku mijały; choroba rozstrzygała się w tę czy w tamtą stronę. Rozkłady prawdopodobieństwa dochodziły do zera albo do jedynki i obliczenia mogły się zatrzymać. Jeśli ta interpretacja jest trafna, system jest dostrojony do niepewności, która się kończy, a kłopoty zaczynają się wtedy, gdy rozstrzygnięcie zostaje odroczone w nieskończoność.

Jak dokładnie współczesne środowisko to psuje

Masz za sobą biopsję i czekasz na wyniki. Stawka jest prawdziwa, a reakcja stresowa pracuje, ale punkt końcowy jest wyznaczony: wyniki przychodzą i prawdopodobieństwo zapada się do zera albo do jedynki. To ostry stres, a jednak układ stresu wydaje się stworzony właśnie do radzenia sobie z takim doświadczeniem, bo jego struktura jest znajoma: niepewność, która ma naturalne rozstrzygnięcie.

A teraz pomyśl o niepewnym zatrudnieniu. Zlecenie w gig economy, ocena okresowa bez określonych kryteriów, umowa, którą można rozwiązać w każdej chwili i która zależy od ocen klientów, które mogą się zmieniać z tygodnia na tydzień. W kalendarzu nie ma wyniku badania ani daty oceny, nie ma momentu, w którym prawdopodobieństwo się rozstrzyga. Czuwanie nigdy nie ustaje, bo nigdy nie pada wynik, który mówi: dobrze, koniec, albo to masz, albo nie. Niepewność zatrudnienia szkodzi zdrowiu pracowników, ich stosunkowi do pracy i do organizacji – ten wzorzec utrzymuje się po zebraniu wyników 133 badań.

Pojęcie nietolerancji niepewności (IU) stworzono właśnie po to, by to opisać: chodzi o stopień, w jakim ktoś odbiera jako przykre każde nierozstrzygnięte prawdopodobieństwo, niezależnie od tego, czego ono dotyczy. Wysoka IU nie oznacza przeceniania szans na złe wyniki. Oznacza, że nie do zniesienia jest już samo to, że wynik pozostaje nierozstrzygnięty. Dla osoby z wysoką IU wynik badania obrazowego, który na dziewięćdziesiąt procent okaże się dobry, nie przynosi dziewięćdziesięciu procent ulgi. Pozostałe dziesięć procent potrafi ciążyć niemal tak jak sama zła wiadomość, bo wciąż jest otwarte.

IU, opracowaną przez Marka Freestona, Michela Dugasa i współpracowników, mierzy się Skalą Nietolerancji Niepewności: w pierwotnej wersji z 1994 roku liczyła dwadzieścia siedem pozycji, później skondensowano ją do 12-pozycyjnej wersji skróconej o stabilnej strukturze dwuczynnikowej. Skala nie pyta o treść, na przykład o konkretne wyniki, których ktoś się boi, czy o szacowane prawdopodobieństwo poszczególnych złych zdarzeń. Pyta o stosunek do niewiedzy jako stanu ogólnego.

Co mierzy Skala Nietolerancji Niepewności

IUS nie pyta, czym się martwisz. Pyta o rzeczy takie jak: „Nieprzewidziane wydarzenia bardzo mnie wytrącają z równowagi”. „Mój umysł nie może się odprężyć, jeśli nie wiem, co stanie się jutro”. „Nie znoszę niezdecydowania co do swojej przyszłości”. „Kiedy nie mam pewności, nie potrafię dobrze funkcjonować”. Żadna pozycja nie odnosi się do konkretnej treści lęku, czy to raka, ruiny finansowej, czy rozpadu związku. Pytają wyłącznie o to, jak odnosisz się do stanu niewiedzy.

Dwuczynnikowa struktura wersji skróconej odzwierciedla dwa sposoby, na jakie przejawia się nietolerancja niepewności. Czynnik prospektywny obejmuje ludzi, którzy każdą niepewność przeżywają jako czynne zagrożenie, samodzielne źródło lęku. Czynnik hamujący obejmuje ludzi, którzy zastygają: niepewność nie tylko jest przykra, ale też uniemożliwia działanie. Oba czynniki przewidują lęk i zamartwianie się i oba przecinają granice diagnoz. Jako narzędzie kliniczne IUS ma szeroki zasięg: wysokie wyniki pojawiają się w uogólnionym zaburzeniu lękowym (GAD), OCD, lęku o zdrowie, depresji i innych zaburzeniach lękowych. IU koreluje średnio niemal równie silnie z objawami depresji i OCD jak z GAD, a takiego wzorca należałoby się spodziewać, gdyby jedna ukryta cecha zasilała kilka zaburzeń. System, który traktuje nierozstrzygnięte prawdopodobieństwo jako z natury groźne, znajdzie groźną treść wszędzie, gdzie skieruje uwagę.

Nawet po sprawdzonej terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) ukierunkowanej na IU mniej więcej dwadzieścia do trzydziestu procent pacjentów z GAD nie osiąga pełnej remisji, a IU pozostaje u nich podwyższona. Dlatego Dugas i jego współpracownicy opowiadają się za bardziej bezpośrednią pracą nad samą nietolerancją.

ADVERTISEMENT

Co ten błąd zapłonu mówi o tym, co pomaga

Restrukturyzacja poznawcza, podstawowe narzędzie standardowej CBT, pyta, czy wynik, którego się boisz, jest realistyczny: czy katastrofa, którą sobie wyobrażasz, jest prawdopodobna? To rozsądne pytanie i jest wymierzone w treść, w konkretne oszacowanie prawdopodobieństwa.

Szukanie zapewnień próbuje zepchnąć prawdopodobieństwo bliżej zera. Tłumienie myśli usuwa niepewną treść z pola uwagi. Oba próbują sprawić, by prawdopodobieństwo wydawało się bardziej rozstrzygnięte, i oba działają przez chwilę, dopóki nie pojawi się nowa niepewność i pętla nie ruszy od początku.

Ktoś, kto raz po raz pyta lekarza, czy objaw jest groźny, robi to, czego domaga się jego mózg: próbuje rozstrzygnąć oszacowanie prawdopodobieństwa. Kłopot w tym, że szukanie zapewnień może utrwalać oczekiwanie, że rozstrzygnięcie jest zawsze dostępne, przez co każda nowa niepewność staje się wyzwalaczem szukania, bo poprzednią rozstrzygnęło pytanie. Ulga jest prawdziwa, ale krótka: gdy pacjentom po gastroskopii mówiono, że nie dzieje się nic poważnego, ci z silnym lękiem o zdrowie zamartwiali się znowu w ciągu 24 godzin i wciąż zamartwiali się rok później. Wysoka IU i szukanie zapewnień chodzą w parze zarówno w GAD, jak i w lęku o zdrowie.

Alternatywą jest CBT ukierunkowana na IU, rozwijana od lat 90. XX wieku głównie przez zespół Dugasa, która wystawia pacjentów na stan niewiedzy, a nie na wyniki, których się boją. W eksperymentach behawioralnych pacjent celowo nie szuka rozstrzygnięcia i przekonuje się, że niepewność da się przetrwać. Pytanie pozostaje otwarte i nie dzieje się nic katastrofalnego. W kolejnych próbach zmienia się stosunek do nierozstrzygniętego prawdopodobieństwa, a celem staje się życie z otwartym pytaniem.

U 28 dorosłych z GAD, którzy ukończyli dziesięciosesyjny program CBT, spadek IU statystycznie odpowiadał za ponad połowę zmniejszenia się zamartwiania w trakcie leczenia. Ta terapia nigdy nie celowała w IU bezpośrednio; badacze podejrzewają, że ekspozycja na tematy zmartwień i restrukturyzacja poznawcza po drodze budowały tolerancję na nierozstrzygnięte prawdopodobieństwo. Standardowe metody leczenia mogą działać po części dlatego, że zmieniają IU, nigdy jej nie nazywając.

Zbiorcze analizy badań wskazują w tę samą stronę: leczenie przynosi dużą poprawę IU w porównaniu z warunkami kontrolnymi, a wielkość tej zmiany przewiduje, na ile złagodnieją objawy.

Bardziej precyzyjnym ruchem terapeutycznym jest oddzielenie niepewności, które da się rozstrzygnąć, od tych, których z samej swojej struktury rozstrzygnąć się nie da. Ktoś, kto czeka na wynik biopsji, może się dowiedzieć, że próbka jest badana, kiedy będą wyniki i kto zadzwoni. Samego wyniku poznać nie może. Mieszanie jednego z drugim, tak jakby wynik dało się poznać, gdyby tylko znaleźć właściwą osobę do zapytania, utrzymuje układ niepewności w pełnym obciążeniu w obu sprawach. Rozdzielenie ich zamyka pytania, które da się zamknąć, a to najbliższe dostępne przybliżenie ulgi, której szuka mózg.

Architektura trwałej nierozstrzygalności

Argument ewolucyjny dotyczył niepewności, która ma granice: drapieżnik albo cię dopadł, albo nie. Znaczna część współczesnego życia jest zbudowana inaczej, a niekiedy nie dzieje się tak przypadkiem.

Media społecznościowe dostarczają sygnałów oceny społecznej w rytmie, który, celowo lub przypadkiem, jest nieregularny. Polubienia przychodzą nieprzewidywalnie, a komentarze mogą się pojawić albo nie. Post trafia w próżnię i może wywołać oddźwięk albo nie, bez żadnego terminu, w którym się to okaże, a po tym poście zawsze będzie następny. W badaniach nad warunkowaniem nagrody przychodzące sporadycznie i nieprzewidywalnie budują nawyki najtrudniejsze do wygaszenia. Zgodnie z logiką mechanizmu de Berkera właśnie taki układ utrzymywałby obliczenia niepewności w ruchu, przy niskim, ale nieprzerwanym obciążeniu. Prawdopodobieństwo nigdy nie dochodzi do zera ani do jedynki, a mechanizm czuwania nie ma naturalnego wyłącznika. U osób wchodzących w dorosłość intensywniejsze korzystanie z mediów społecznościowych wiąże się z wyższym poziomem lęku. To związek korelacyjny, ale pasuje do tego, co badania laboratoryjne przewidują dla źródła oceny społecznej, które nigdy się nie rozstrzyga.

Praca platformowa dokłada do niepewnego zatrudnienia własną warstwę: oceny klientów, które wahają się pod wpływem czynników niezależnych od pracownika, a do tego dochód, status i pytanie, czy w przyszłym miesiącu będzie praca, przy czym żadna z tych spraw nie rozstrzyga się w określonym momencie.

Doniesienia medialne często utrzymują możliwe zagrożenia w stanie, z którym układ stresu radzi sobie najgorzej: w stanie otwartym. Historia wciąż się rozwija albo śledztwo wciąż trwa, a zagrożenie pozostaje realne, choć niepotwierdzone. Droga od doniesień medialnych do lęku jest bardziej zawikłana i sporna niż w przypadku mediów społecznościowych czy niepewności zatrudnienia, ale samo ujęcie pasuje do wzorca.

Zbieżność tych środowisk w większości przypadków nie jest efektem celowego projektu. Nikt nie usiadł w pokoju i nie postanowił, że ludzka niepewność ma pozostawać stale nierozstrzygnięta. Platformy optymalizowały zaangażowanie, zaangażowanie opiera się na uczeniu przez nagrody, a zachowanie ludzi w mediach społecznościowych podlega tym samym regułom uczenia przez nagrody, które obserwuje się w laboratorium. Struktury zatrudnienia ewoluowały tak, by minimalizować ryzyko pracodawcy i maksymalizować elastyczność, a redakcje konkurujące o uwagę mają wszelkie powody, by utrzymywać historię otwartą. W efekcie powstał zestaw środowisk, które strukturą przypominają warunki, w jakich stres w eksperymencie de Berkera sięgał najwyżej.

Uczestnicy tamtego badania w końcu wyszli z laboratorium. Po 320. kamieniu sesja się skończyła, wstrząsy ustały i nie było już nic do przewidywania.

Powiązane artykuły

Dalsza lektura

Jako partner Amazon Eikleaf zarabia na kwalifikujących się zakupach. Poniższe linki do książek są linkami partnerskimi: jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, możemy otrzymać niewielką prowizję, bez dodatkowych kosztów dla Ciebie.

Polecane filmy

Jak cytować
Ingrid Dahl. “Dlaczego niepewność boli mózg bardziej niż złe wiadomości.” Eikleaf, 12 maja 2026, aktualizacja 2 listopada 2026. https://www.eikleaf.com/pl/why-the-brain-finds-uncertainty-more-painful-than-bad-news/

Zastrzeżenie dotyczące generatywnej AI

Niektóre treści na tej stronie zostały wygenerowane i/lub zredagowane z pomocą generatywnej sztucznej inteligencji.

Media

Amel Uzunovic – Pexels

Najważniejsze źródła i bibliografia

de Berker, A.O., Rutledge, R.B., Mathys, C., Marshall, L., Cross, G.F., Dolan, R.J., & Bestmann, S. (2016). Computations of uncertainty mediate acute stress responses in humans. Nature Communications, 7, 10996. https://doi.org/10.1038/ncomms10996

Alexander, W.H., & Brown, J.W. (2019). The role of the anterior cingulate cortex in prediction error and signaling surprise. Topics in Cognitive Science, 11(1), 119-135. https://doi.org/10.1111/tops.12307

Shenhav, A., Botvinick, M.M., & Cohen, J.D. (2013). The expected value of control: An integrative theory of anterior cingulate cortex function. Neuron, 79(2), 217-240. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2013.07.007

Bomyea, J., Ramsawh, H., Ball, T.M., Taylor, C.T., Paulus, M.P., Lang, A.J., & Stein, M.B. (2015). Intolerance of uncertainty as a mediator of reductions in worry in a cognitive behavioral treatment program for generalized anxiety disorder. Journal of Anxiety Disorders, 33, 90-94. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2015.05.004

Hébert, E.A., & Dugas, M.J. (2019). Behavioral experiments for intolerance of uncertainty: Challenging the unknown in the treatment of generalized anxiety disorder. Cognitive and Behavioral Practice, 26(2), 421-436. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2018.07.007

Miller, M.L., & McGuire, J.F. (2023). Targeting intolerance of uncertainty in treatment: A meta-analysis of therapeutic effects, treatment moderators, and underlying mechanisms. Journal of Affective Disorders, 341, 283-295. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.08.132

Nesse, R.M. (2001). The smoke detector principle: Natural selection and the regulation of defensive responses. Annals of the New York Academy of Sciences, 935, 75-85. https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.2001.tb03472.x

Sverke, M., Hellgren, J., & Näswall, K. (2002). No security: A meta-analysis and review of job insecurity and its consequences. Journal of Occupational Health Psychology, 7(3), 242-264. https://doi.org/10.1037/1076-8998.7.3.242

Vannucci, A., Flannery, K.M., & Ohannessian, C.M. (2017). Social media use and anxiety in emerging adults. Journal of Affective Disorders, 207, 163-166. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.08.040

Freeston, M.H., Rhéaume, J., Letarte, H., Dugas, M.J., & Ladouceur, R. (1994). Why do people worry? Personality and Individual Differences, 17(6), 791-802. https://doi.org/10.1016/0191-8869(94)90048-5

Buhr, K., & Dugas, M.J. (2002). The intolerance of uncertainty scale: Psychometric properties of the English version. Behaviour Research and Therapy, 40(8), 931-945. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00092-4

Carleton, R.N., Norton, P.J., & Asmundson, G.J.G. (2007). Fearing the unknown: A short version of the Intolerance of Uncertainty Scale. Journal of Anxiety Disorders, 21(1), 105-117. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2006.03.014

Gentes, E.L., & Ruscio, A.M. (2011). A meta-analysis of the relation of intolerance of uncertainty to symptoms of generalized anxiety disorder, major depressive disorder, and obsessive-compulsive disorder. Clinical Psychology Review, 31(6), 923-933. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.05.001

Cheng, G.H.-L., & Chan, D.K.-S. (2008). Who suffers more from job insecurity? A meta-analytic review. Applied Psychology, 57(2), 272-303. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2007.00312.x

Lucock, M.P., Morley, S., White, C., & Peake, M.D. (1997). Responses of consecutive patients to reassurance after gastroscopy: results of self administered questionnaire survey. BMJ, 315(7108), 572-575. https://doi.org/10.1136/bmj.315.7108.572

Lindström, B., Bellander, M., Schultner, D.T., Chang, A., Tobler, P.N., & Amodio, D.M. (2021). A computational reward learning account of social media engagement. Nature Communications, 12, 1311. https://doi.org/10.1038/s41467-020-19607-x

ADVERTISEMENT