To jest artykuł przetłumaczony maszynowo. Oryginalna wersja jest dostępna w języku angielskim.
W latach 1979–2021 Arktyka ocieplała się niemal cztery razy szybciej niż średnio cała planeta, a to ocieplenie otworzyło ten region. Wszystkie 20 najniższych letnich minimów zasięgu lodu morskiego w historii pomiarów satelitarnych przypada na okres od 2007 roku.
Cofający się lód odsłonił szlaki żeglugowe warte miliardy dolarów rocznie, złoża surowców warte biliony i wojskowe wąskie gardła, do których Rosja zmierzała przez dekadę budowy, a tymczasem architektura dyplomatyczna, która miała zarządzać regionem, w dużej mierze przestała działać. Rywalizacja o to, co się otworzyło, przebiega źle dla strony, która się na to nie przygotowała.
Co skrywał lód
W 2008 roku Amerykańska Służba Geologiczna oszacowała, że cały obszar na północ od koła podbiegunowego kryje około 90 miliardów baryłek nieodkrytej, technicznie wydobywalnej ropy i blisko 1700 bilionów stóp sześciennych gazu ziemnego: mniej więcej trzynaście procent nieodkrytej ropy świata i trzydzieści procent jego nieodkrytego gazu, w dużej części na wodach morskich, które jeszcze niedawno były praktycznie nieosiągalne. Około 84 procent tych zasobów ma leżeć pod dnem morskim, na szelfach kontynentalnych, które ciągną się w głąb oceanu od arktycznych wybrzeży.
Północna Droga Morska to szlak biegnący wzdłuż arktycznego wybrzeża Rosji od Nowej Ziemi po Cieśninę Beringa. Rejs z Szanghaju do północnej Europy tą trasą jest o mniej więcej 3000 mil morskich krótszy niż ta sama podróż przez Kanał Sueski i może skrócić drogę o jakieś dwa tygodnie. Na dużą skalę, na arktycznej trasie otwartej przez sezon albo przez cały rok, taka oszczędność wywraca ekonomię światowego frachtu. Rosja rozumie to od lat. Wymaga od obcych statków zezwoleń wydawanych przez swoją administrację Północnej Drogi Morskiej, pobiera urzędowo ustalane opłaty za eskortę lodołamaczy, buduje wzdłuż korytarza infrastrukturę portową i traktuje trasę jako suwerenne aktywo handlowe, a nie wody międzynarodowe. Chiny, które w żadnym geograficznym sensie nie są państwem arktycznym, wysyłają tędy statki COSCO od 2013 roku; na 2019 rok zaplanowały 14 przepraw, wobec 8 rok wcześniej, a całe przedsięwzięcie nazywają „Polarnym Jedwabnym Szlakiem”.
Pod żeglugą i surowcami kryje się geografia wojskowa. Głębokie baseny Oceanu Arktycznego, zwłaszcza wody na północ od Svalbardu i sam Basen Arktyczny, są idealnym schronieniem dla okrętów podwodnych z napędem jądrowym: zimna, akustycznie złożona woda sprawia, że bardzo trudno je wykryć. Związek Radziecki rozumiał to w czasie zimnej wojny i zbudował główną infrastrukturę swoich nuklearnych sił odstraszania na okrętach podwodnych na Półwyspie Kolskim, we fiordach wokół Murmańska. Rosja tę infrastrukturę odziedziczyła i rozbudowała. To w Arktyce trzyma okręty podwodne Floty Północnej, które przenoszą znaczną część jej zdolności do drugiego uderzenia jądrowego, czyli broń, na której przetrwaniu opiera się rosyjska doktryna odstraszania. Każda poważna rywalizacja w Arktyce toczy się więc w cieniu rosyjskiej nuklearnej polisy ubezpieczeniowej.
Powolne zawłaszczanie
Prawna rywalizacja o Arktykę zaczyna się od jednego dokumentu: Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, przyjętej w 1982 roku i obowiązującej od 1994 roku. UNCLOS stworzyła podstawową architekturę praw terytorialnych na morzu. Państwa nadbrzeżne otrzymują wyłączną strefę ekonomiczną sięgającą 200 mil morskich od linii podstawowych, w której mają suwerenne prawa do zasobów naturalnych. Dalej art. 76 pozwala państwu zgłosić roszczenie do dna rozszerzonego szelfu kontynentalnego, jeśli wykaże dowodami geologicznymi, że dno to jest naturalnym przedłużeniem jego lądu. Takie roszczenie sięga zasadniczo do 350 mil morskich od linii podstawowych albo do 100 mil morskich poza izobatę 2500 metrów, a wzdłuż niektórych podwodnych wyniesień jeszcze dalej. Przepis ten napisano jako procedurę techniczną do rozstrzygania kwestii geologicznych; w Arktyce stał się prawnym polem zawłaszczania ziemi, prowadzonego językiem nauki.
Głównym spornym obiektem jest Grzbiet Łomonosowa: podwodne pasmo górskie o długości około 1800 kilometrów, które przecina dno Oceanu Arktycznego od rosyjskich Wysp Nowosyberyjskich po Wyspę Ellesmere’a w Archipelagu Arktycznym Kanady. Rosja, Kanada i Dania (działająca w imieniu Grenlandii) złożyły w ONZ-owskiej Komisji Granic Szelfu Kontynentalnego wnioski, w których dowodzą, że Grzbiet Łomonosowa jest naturalnym przedłużeniem ich własnego lądu. Wszystkie trzy roszczenia obejmują biegun północny i w znacznej części się pokrywają. Art. 76 nigdzie nie definiuje, co uznać za podwodny grzbiet, i nic w nim nie wyklucza, by jeden obiekt na dnie był naturalnym przedłużeniem więcej niż jednego wybrzeża, więc wszystkie trzy mogą być jednocześnie naukowo uprawnione. Komisja nie rozstrzyga między nimi. Bada dowody każdego państwa i wydaje zalecenia; zewnętrzne granice, które państwo wyznaczy na ich podstawie, stają się ostateczne i wiążące, ale niczego nie przesądzają między sąsiadami. Podział nakładających się obszarów dna wymaga porozumienia zainteresowanych państw. Nic nie zapowiada takiego porozumienia.
Najagresywniej swojego roszczenia dochodzi Rosja. Pierwszy wniosek, zarazem pierwszy w historii Komisji, złożyła w 2001 roku i została poproszona o jego poprawienie z powodu braku danych na poparcie. Złożyła go ponownie w 2015 roku, domagając się około 1,2 miliona kilometrów kwadratowych dna Arktyki wraz z biegunem północnym, a w 2021 roku dodała mniej więcej 700 000 kolejnych. Gdyby proponowany przez Rosję rozszerzony szelf został w pełni zatwierdzony, objąłby około 70 procent Oceanu Arktycznego poza istniejącymi 200-milowymi strefami pięciu państw nadbrzeżnych.
W lutym 2023 roku Komisja wydała zalecenia w sprawie rosyjskiego wniosku z 2015 roku, rozszerzonego w 2021 roku. Przyjęła argumentację Rosji co do większości roszczenia, w tym Grzbietu Łomonosowa, Wyniesienia Mendelejewa-Alfa i Kotliny Podwodników: według szacunków analityków około 1,7 miliona kilometrów kwadratowych dna. Nie przyjęła argumentacji w sprawie Grzbietu Gakkela, około 300 000 kilometrów kwadratowych. W październiku 2023 roku Rosja złożyła poprawiony wniosek z nowymi dowodami dotyczącymi Grzbietu Gakkela. Procedura prawna mozolnie posuwa się naprzód, choć tam, gdzie roszczenia się nakładają, nic z tego nie będzie wiążące dla sąsiadów Rosji. Wnioski wyglądają na udokumentowane, sumienne zaangażowanie prawne, podtrzymywane w czasie, gdy Rosja buduje obecność, która będzie się liczyć w każdych przyszłych negocjacjach.
Stany Zjednoczone same postawiły się w niekorzystnym położeniu: nigdy nie przystąpiły do UNCLOS. Prezydent Reagan odmówił podpisania traktatu w 1982 roku z powodu jego przepisów o górnictwie głębinowym; przepisy te renegocjowano w 1994 roku i choć senacka Komisja Spraw Zagranicznych dwukrotnie, w 2004 i 2007 roku, zarekomendowała ratyfikację, traktat nigdy nie trafił pod głosowanie Senatu. Sprawa górnictwa znów jest żywa: w kwietniu 2025 roku administracja Trumpa poleciła agencjom przyspieszyć wydawanie, na podstawie prawa amerykańskiego, licencji na wydobycie z dna morskiego na wodach międzynarodowych z pominięciem traktatowej Międzynarodowej Organizacji Dna Morskiego. Stany Zjednoczone mają arktyczne wybrzeże na Alasce, ogromne interesy surowcowe w regionie i zobowiązania wojskowe, które zależą od zasad swobody żeglugi zapisanych w traktacie. W grudniu 2023 roku ogłosiły własny rozszerzony szelf kontynentalny, około miliona kilometrów kwadratowych, z czego ponad połowa leży w Arktyce. Jako strona spoza konwencji nie przedstawiły jednak tych granic Komisji i pozostają poza ramami prawnymi, w których zostanie podzielone dno Arktyki.
Rosja budowała, Zachód rozmawiał
W grudniu 2013 roku, gdy Władimir Putin zapowiadał odbudowę arktycznych baz lotniczych z czasów radzieckich, minister obrony Siergiej Szojgu ogłosił, że Rosja utworzy osobne arktyczne zgrupowanie wojsk. Rosja sygnalizowała swoje arktyczne ambicje od 2007 roku, kiedy podczas wyprawy batyskaf Mir zatknął rosyjską flagę na dnie morskim pod biegunem północnym, a ta zapowiedź otworzyła trwały i kosztowny program budowy wojskowej, któremu NATO przez większą część dekady nie przeciwstawiło własnych inwestycji.
Najbardziej widocznym symbolem tego programu jest baza Arktyczna Koniczyna na Ziemi Aleksandry, najdalej na zachód wysuniętej wyspie archipelagu Ziemia Franciszka Józefa, 1000 kilometrów od bieguna północnego. Budowa ruszyła w 2014 roku, a Władimir Putin osobiście odwiedził bazę podczas jej otwarcia w 2017 roku. Baza stoi na palach, które chronią ją przed niestabilnością wiecznej zmarzliny, i zbudowano ją dla około 150 osób, które według rosyjskich relacji mogą przez ponad rok obywać się bez dostaw. Rosja wydłużyła pobliski pas startowy Nagurskoje do 3500 metrów, co według dowódcy tamtejszego lotnictwa wystarcza dla bombowców strategicznych Tu-95. Rosyjscy oficerowie mówili odwiedzającym bazę dziennikarzom w 2021 roku, że często śledzą natowskie loty rozpoznawcze. „Wróg nie przejdzie niezauważony” – powiedział gen. mjr Igor Czurkin. Rosja pokazała tam również nadbrzeżne systemy rakietowe Bastion, zdolne razić okręty lub cele lądowe ponad 200 mil od brzegu.
Koniczyna to jeden węzeł sieci. Rosja zbudowała lub odnowiła arktyczne obiekty wojskowe między innymi na wyspach Kotielnyj, Sriednij i Wrangla, na Przylądku Szmidta i w Tiksi oraz w Rogaczowie na Nowej Ziemi – łańcuch instalacji wzdłuż 24 000 kilometrów arktycznego wybrzeża, który zapewnia pokrycie radarowe, głębię obrony powietrznej i wsparcie logistyczne na całej Północnej Drodze Morskiej. Systemy przeciwlotnicze S-400 rozmieszczono w wielu miejscach, co przesuwa rosyjską zdolność blokowania przestrzeni powietrznej daleko w głąb regionu polarnego.
Niczego z tego nie ukrywano. Rosja zapowiadała i nagłaśniała te prace, a w kilku przypadkach inscenizowała je dla zaproszonych dziennikarzy. Sama jawność była elementem strategii: Rosja tworzyła fakty dokonane i dawała do zrozumienia, że nie da się jej stamtąd wyprzeć.
Odpowiedź NATO przychodziła powoli. Po zimnej wojnie państwa członkowskie pozwoliły, by ich zdolności arktyczne zmarniały, co w 1994 roku było zrozumiałe, a w 2016 roku już trudniejsze do wytłumaczenia. Norwegia, która na północy dzieli z Rosją zarówno granicę lądową, jak i morze, latami biła na alarm wewnątrz Sojuszu, gdzie wysłuchiwano jej uprzejmie, a reagowano powoli. Programy szkolenia w warunkach zimowych się kurczyły. W Stanach Zjednoczonych flotę lodołamaczy pozostawiono samej sobie, aż stała się przestarzała.
Gdy Zachód zwrócił na to uwagę, przepaść była uderzająca. Rosja eksploatuje osiem lodołamaczy z napędem jądrowym, jedyną taką flotę na Ziemi, a w budowie są trzy kolejne jednostki typu Arktika i jeszcze większa Rossija. Jednostki typu Arktika, projekt 22220, to największe i najpotężniejsze lodołamacze w służbie, zdolne nieprzerwanie przebijać się przez lód o grubości 2,8 metra. W grudniu 2025 roku Rosja po raz pierwszy skierowała do pracy jednocześnie wszystkie osiem atomowych lodołamaczy, utrzymując zimowe szlaki żeglugowe przez Zatokę Obską i Jenisej.
Stany Zjednoczone mają jeden czynny ciężki lodołamacz. Polar Star wszedł do służby w 1976 roku, utrzymuje się go w ruchu dzięki ciągłemu programowi przedłużania żywotności, a większość czasu spędza na Antarktydzie, nie w Arktyce. Do 2025 roku jedynym średnim lodołamaczem był Healy, na którego pokładzie w lipcu 2024 roku wybuchł pożar instalacji elektrycznej, drugi w ciągu czterech lat, co wymusiło odwołanie letniej misji arktycznej; w lipcu 2026 roku awaria techniczna sprawiła, że trzeba go było odholować z powrotem do Seattle, i pozbawiła go także misji arktycznej tamtego lata. W sierpniu 2025 roku Straż Wybrzeża wprowadziła do służby kupiony na rynku komercyjnym średni lodołamacz Storis, dawny statek zaopatrzeniowy platform wiertniczych Aiviq, pierwsze uzupełnienie amerykańskiej floty polarnej od 25 lat. Nawet z nim Stany Zjednoczone dysponują trzema lodołamaczami polarnymi, podczas gdy Rosja ma osiem atomowych.
Nowe ciężkie jednostki typu Polar Security Cutter są w budowie, ale pierwsza z nich, Polar Sentinel, ma lata opóźnienia: Straż Wybrzeża wciąż zakłada rok 2030, a GAO przewiduje marzec 2033 roku. Uchwalona przez Kongres w lipcu 2025 roku w trybie uzgodnienia budżetowego ustawa dołożyła pieniędzy na ciężkie lodołamacze i na nową klasę średnich jednostek Arctic Security Cutter, a w grudniu 2025 roku Straż Wybrzeża zamówiła do dwóch takich średnich statków w fińskiej stoczni Rauma Marine Constructions i do czterech w firmie Bollinger, z pierwszymi dostawami w latach 2028 i 2029. Tymczasem rosyjska flota atomowa przez cały rok pracuje w lodzie grubszym, niż według swoich parametrów może nieprzerwanie kruszyć jakakolwiek amerykańska jednostka. Tę lukę wytworzyło trzydzieści lat decyzji o niepodejmowaniu rywalizacji w Arktyce, a zamówione dziś jednostki nie zamkną jej przed latami trzydziestymi.
Svalbard: powolny nacisk na terytorium NATO
Około 400 mil na północ od kontynentalnej Norwegii, daleko za kołem podbiegunowym, archipelag Svalbard pokazuje, jak Rosja prowadzi swoją arktyczną strategię: cierpliwie wykorzystuje ramy prawne, których autorzy nie przewidzieli, do czego zostaną użyte, i unika przy tym bezpośredniej konfrontacji.
Kluczowym instrumentem jest traktat svalbardzki z 1920 roku, podpisany w Paryżu, zanim archipelag otrzymał obecną nazwę, gdy Związek Radziecki jeszcze nie istniał, a nikt nie uważał Wysokiej Arktyki za strategicznie istotną. Traktat przyznał Norwegii suwerenność nad archipelagiem, a zarazem zagwarantował obywatelom wszystkich państw-sygnatariuszy prawo do prowadzenia tam działalności gospodarczej, w tym górniczej, na równych prawach z Norwegami. Rosja jest jego stroną: Związek Radziecki przystąpił do traktatu w 1935 roku, a Rosja przejęła jego prawa. Na mocy tego postanowienia rosyjska państwowa spółka Arktikugol wydobywa węgiel na Svalbardzie od 1932 roku, z jedyną przerwą na czas drugiej wojny światowej.
Kopalnie od dziesięcioleci przynoszą straty i według wszelkiej handlowej logiki powinny były zostać zamknięte dawno temu. Działają dalej, bo górnictwo jest działalnością, którą chroni traktat, a zatem kotwicą stałej rosyjskiej osady na terytorium NATO; Barentsburg, rosyjskie miasteczko górnicze, daje coś, czego nie zastąpi żaden patrol okrętu podwodnego ani żaden wniosek prawny: całoroczny, chroniony traktatem przyczółek na 78. stopniu szerokości północnej, głęboko na północnej flance Sojuszu. Na rynku osady stoi popiersie Lenina, powiewają rosyjskie flagi, a całość utrzymuje się wyłącznie z dotacji rosyjskiego państwa.
Testowanie granic nie jest niczym nowym. Wiosną 2016 roku czeczeńscy żołnierze sił specjalnych z aparatu bezpieczeństwa Ramzana Kadyrowa przeszli przez lotnisko w Longyearbyen w drodze na ćwiczenia spadochronowe w pobliżu bieguna północnego, w delegacji, którą kierował współpracownik Kadyrowa Daniił Martynow. Profesor prawa z Uniwersytetu w Oslo Geir Ulfstein publicznie zapytał, jak daleko sięga zawarty w art. 9 traktatu zakaz wykorzystywania Svalbardu „do celów wojennych”. Norwegia odpowiedziała zaostrzeniem przepisów: odmówiła zgody na większość kolejnych lotów czarterowych do rosyjskiego obozu lodowego i zaczęła żądać list pasażerów i ładunku na 48 godzin przed startem. W 2019 roku norweski serwis poświęcony bezpieczeństwu Aldrimer.no podał, bez oficjalnego potwierdzenia, że rosyjskie oddziały specnazu działały na Svalbardzie i w kontynentalnej Norwegii.
Od rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku z pozorów czysto handlowej działalności zostało jeszcze mniej. W Dniu Zwycięstwa 2023 roku Barentsburg zorganizował paradę w wojskowym stylu z udziałem ponad 50 pojazdów, na której czele jechał samochód rosyjskiego konsula generalnego, a nisko nad dachami przeleciał śmigłowiec Mi-8; norweski Urząd Lotnictwa Cywilnego nałożył na rosyjskiego operatora 50 000 koron norweskich grzywny za naruszenie przepisów o minimalnej wysokości lotu, a firma zapowiedziała, że zapłaci. W 2025 roku Arktikugol i rosyjski konsulat zorganizowały przemarsz „Nieśmiertelnego Pułku” przez Barentsburg, prowadzony przez dyrektora Arktikugolu, a uczestników przewieziono śmigłowcem do Pyramiden na drugi taki marsz. Rosja testowała broń na morzu w pobliżu Svalbardu i wielokrotnie wysyłała okręty wojenne lub groziła ich wysłaniem w obronie rosyjskich kutrów rybackich przed działaniami norweskiej straży przybrzeżnej.
Pole manewru Norwegii ogranicza sam traktat. Rosyjska obecność jest z nim zgodna. Otwarta konfrontacja grozi eskalacją z mocarstwem atomowym, którego Flota Północna stacjonuje na Półwyspie Kolskim, około 1000 kilometrów na południowy wschód – i którego najdalej na północ wysunięta baza wojskowa, na Ziemi Franciszka Józefa, leży zaledwie 257 kilometrów od najbardziej wschodnich wysp Svalbardu. Ten wzorzec powtarza się w całej Arktyce: Rosja prowadzi długą grę instrumentami prawnymi i utrzymuje pozycje, których podważanie kosztuje jej przeciwników więcej niż ich tolerowanie.
Grenlandia i problem chiński
Chiny nie są państwem arktycznym. Ich najdalej na północ wysunięte terytorium leży blisko 1500 kilometrów na południe od koła podbiegunowego i nie mają w regionie żadnych roszczeń terytorialnych. Ich arktyczna obecność jest realna, ale pochodna: przystąpiły do traktatu svalbardzkiego w 1925 roku, otworzyły stację badawczą na Svalbardzie w 2004 roku, a w 2013 roku zostały obserwatorem w Radzie Arktycznej. Nic z tego nie daje im szczególnego statusu w Arktyce.
Chiny mimo to nazywają się „państwem bliskoarktycznym”; określenie to zapisano w pekińskiej białej księdze w sprawie Arktyki z 2018 roku. Formuła ta nie ma oparcia w geografii ani w prawie, ale Pekin skutecznie uczynił ją fundamentem chińskiego zaangażowania w Arktyce, któremu rządy zachodnie późno się przeciwstawiły i które wciąż z trudem próbują ograniczyć.
W latach 2014–2021 prowadziły na Grenlandii systematyczną politykę przejmowania infrastruktury. W 2016 roku hongkońska firma General Nice złożyła ofertę kupna opuszczonej, zbudowanej przez Amerykanów stacji marynarki wojennej w Grønnedal, którą Kopenhaga wycofała ze sprzedaży, podobno po to, by nie narażać relacji z Waszyngtonem. W 2018 roku państwowa China Communications Construction Company (CCCC) stanęła do przetargu na wart około 550 milionów dolarów program rozbudowy lotnisk w Nuuk i Ilulissat oraz budowy nowego w Qaqortoq i trafiła na krótką listę sześciu oferentów. Jej szanse zaniepokoiły amerykańskich i duńskich urzędników obrony. Urzędnicy Pentagonu ostrzegali Kopenhagę przed zamiarami Pekinu, a we wrześniu 2018 roku Departament Obrony USA ogłosił, że sam zamierza inwestować w grenlandzką infrastrukturę lotniskową. Dania zerwała wtedy z tradycją i zgodziła się współfinansować lotniska: objęła jedną trzecią udziałów w grenlandzkiej spółce lotniskowej i udzieliła pożyczek, co w praktyce wyeliminowało chińską ofertę. CCCC wycofała się w czerwcu 2019 roku.
Przez mniej więcej siedem lat Chiny zabiegały o udziały w kopalniach, kontrakty infrastrukturalne i dawną bazę marynarki wojennej na terytorium, na którym znajduje się najdalej na północ wysunięty amerykański radar wczesnego ostrzegania przed pociskami balistycznymi, w bazie kosmicznej Pituffik (dawniej baza lotnicza Thule). Rządy zachodnie zauważały to zwykle dopiero wtedy, gdy oferty leżały już na stole. Lotniska sfinansowano duńskimi pieniędzmi. Najbardziej znany chiński udział w złożach metali ziem rzadkich, pakiet Shenghe Resources w projekcie Kvanefjeld, jest zamrożony: grenlandzki zakaz wydobycia uranu z 2021 roku wstrzymał projekt, który utknął w arbitrażu i w sądach, a sąsiednie złoże Tanbreez trafiło do firmy z Nowego Jorku, a nie do chińskich oferentów.
Własna droga Grenlandii dokłada presji do i tak niestabilnej sytuacji. Jej rząd wyraża trwałe i rosnące zainteresowanie niepodległością od Danii, a ta wymaga rozwoju gospodarczego, którego Kopenhaga nie zapewniała konsekwentnie. Złoża metali ziem rzadkich na wolnym od lodu południowym krańcu Grenlandii, w Kvanefjeld i Tanbreez, kryją surowce potrzebne do samochodów elektrycznych, turbin wiatrowych i precyzyjnych systemów wojskowych i otwierają potencjalną drogę do samowystarczalności gospodarczej. Chiny odpowiadają za około 60 procent światowego wydobycia metali ziem rzadkich używanych w magnesach i ponad 90 procent ich rafinacji, a grenlandzkim górnictwem interesują się konsekwentnie.
Zderzenie niepodległościowych aspiracji Grenlandii, duńskiej suwerenności, amerykańskich potrzeb bezpieczeństwa w Pituffik i chińskich wpływów gospodarczych przestało być teoretyczne w 2025 roku, gdy prezydent Trump wrócił do urzędu, upierając się, że Stany Zjednoczone potrzebują kontroli nad Grenlandią. Spór z Kopenhagą zakończył się, na razie, we wrześniu 2026 roku: Stany Zjednoczone, Dania i Grenlandia podpisały porozumienie w sprawie bezpieczeństwa, które pozostawia wyspę pod duńską suwerennością, ale rozszerza tam amerykańską obecność wojskową i, w wersji Waszyngtonu, zabrania rywalom tworzenia jakiejkolwiek obecności wojskowej lub dokonywania wrażliwych inwestycji bez zgody USA. Podpisane 22 września w Nowym Jorku, wejdzie w życie po zatwierdzeniu przez parlamenty Danii i Grenlandii; jeśli będzie działać tak, jak je zapisano, zamknie drzwi, do których chińscy oferenci próbowali wejść dekadę temu. Nie przesądza jednak o długofalowej przyszłości Grenlandii.
Na morzu arktyczna obecność Chin jest stabilniejsza. COSCO, chiński państwowy armator, wysyła statki rosyjską Północną Drogą Morską od 2013 roku w ramach tego, co Pekin otwarcie nazywa Polarnym Jedwabnym Szlakiem. Trasa biegnie przez wody, które Rosja traktuje jako suwerenny korytarz handlowy, z zezwoleniami i opłatami za eskortę lodołamaczy. Chiny występują o zezwolenia, płacą opłaty i wysyłają statki. Układ odpowiada obu stronom: Rosja zyskuje dochody i handlowe potwierdzenie swoich arktycznych roszczeń, Chiny – dostęp do trasy, która omija wszystkie kontrolowane przez Zachód wąskie gardła.
W najbliższym czasie arktyczne ambicje Chin są prawdopodobnie handlowe. Granica między obecnością handlową a pozycjonowaniem strategicznym w regionach o słabym zarządzaniu i wysokiej wartości strategicznej zaciera się jednak szybko i nierównomiernie: obecność zbudowana dla handlu w miarę wzrostu może zyskać zastosowania strategiczne.
Rada Arktyczna: co się zepsuło i co przepadło
Radę Arktyczną powołała deklaracja z Ottawy z 1996 roku. Jej ośmiu członków (Kanada, Dania, Finlandia, Islandia, Norwegia, Rosja, Szwecja i Stany Zjednoczone) stworzyło międzyrządowe forum wysokiego szczebla do współpracy arktycznej, z formalnym statusem stałych uczestników dla sześciu organizacji ludów rdzennych. Jej mandat celowo ograniczono: ochrona środowiska, zrównoważony rozwój, badania naukowe. Zgodnie z wyraźnym założeniem nie miała mandatu w sprawach bezpieczeństwa, nie podejmowała wiążących decyzji i nie dysponowała żadnymi środkami egzekwowania.
Twórcy Rady rozumieli, że wciągnięcie Rosji w trwałą współpracę w Arktyce wymaga utrzymania stawki na tyle niskiej, by udział nic Moskwy strategicznie nie kosztował. Rada zbierała się więc, wydawała raporty i oceny, negocjowała porozumienia ramowe i zbudowała coś, co przez ćwierć wieku okazało się zaskakująco trwałe: kulturę roboczej współpracy technicznej między urzędnikami, którzy utrzymywali funkcjonalne relacje ponad podziałami między wrogimi sobie rządami.
Porozumienie o współpracy w zakresie lotniczego i morskiego poszukiwania i ratownictwa w Arktyce z 2011 roku, pierwszy prawnie wiążący traktat wynegocjowany pod auspicjami Rady, stworzyło skoordynowany system reagowania kryzysowego dla regionu, w którym odległości są ogromne, a możliwości ratunkowe minimalne. Rada zbudowała wspólny monitoring środowiska, protokoły wymiany danych i regularne kontakty między środowiskami naukowymi, które inaczej nie miałyby żadnego formalnego kanału.
Rada działała, ponieważ wszystkie strony zgadzały się, w jej murach, że Arktyka jest szczególną strefą wyłączoną z normalnej rywalizacji geopolitycznej. Zawsze była to po części fikcja: podczas gdy Rada obradowała, Rosja budowała bazy, a Stany Zjednoczone wycofywały lodołamacze ze służby. Ta fikcja była jednak użyteczna. Utrzymywała otwarte kanały, dawała urzędnikom wrogich sobie rządów wspólny program i regularny kontakt i pozwalała rozwiązywać małe problemy, zanim urosły do dużych.
24 lutego 2022 roku Rosja najechała Ukrainę. 3 marca pozostałych siedmiu członków Rady Arktycznej zawiesiło udział we wszystkich posiedzeniach i działaniach Rady. Rosja była w połowie swojej rotacyjnej prezydencji, a Rada przestała funkcjonować.
W czerwcu 2022 roku ogłoszono „ograniczone wznowienie” projektów grup roboczych, które nie wymagały udziału Rosji. Prezydencja przeszła na Norwegię w maju 2023 roku, podczas ceremonii przeprowadzonej w całości online, a w maju 2025 roku na Królestwo Danii. W 2024 roku osiem państw uzgodniło, że techniczne grupy robocze Rady mogą znów się zbierać, wirtualnie i z udziałem Rosji, ale posiedzenia na szczeblu politycznym pozostają zawieszone. Rosja, która w lutym 2024 roku wstrzymała coroczne wpłaty na rzecz Rady, oświadczyła w 2023 roku, że nie planuje z niej wychodzić, „ale jeśli organizacja stanie się bezużyteczna albo nasze prawa zostaną naruszone, możemy rozważyć wyjście”; w tym zdaniu kryje się groźba, choć nie zostaje do końca wypowiedziana.
Główną stratą jest bufor, który zapewniała Rada: nie ma już żadnego forum na szczeblu politycznym, na którym spotykałoby się wszystkie osiem państw arktycznych, żadnej formuły deeskalacji i żadnego mechanizmu, który pozwalałby wyrażać pretensje, zanim przerodzą się w konfrontację. Naukowcy wciąż spotykają się w wirtualnych grupach roboczych, ale nic już nie zmusza wysokich urzędników wrogich sobie państw, by siadali przy jednym stole. Deklaracja założycielska wyłączyła bezpieczeństwo militarne z zakresu prac Rady, nie miała ona więc jak podjąć tematu wojny, która ją rozbiła.
Mapa, która się zmieniła
Jednym z celów, które Rosja podała jako powód inwazji na Ukrainę, było powstrzymanie rozszerzania się zachodnich struktur wojskowych w stronę jej granic. Zamiast tego Finlandia i Szwecja przystąpiły do Sojuszu, a lądowa granica NATO z Rosją mniej więcej się podwoiła.
Finlandia przystąpiła do Sojuszu w kwietniu 2023 roku. Szwecja w marcu 2024 roku. Oba kraje z utrwalonej zasady polityki państwa pozostawały poza sojuszami wojskowymi, Finlandia od końca lat czterdziestych, Szwecja od dwóch stuleci, a rosyjska inwazja z dnia na dzień zmieniła ten rachunek. W ciągu kilku miesięcy większość w obu rządach, a także w obu społeczeństwach, uznała, że neutralność nie ma już racji bytu w Europie, w której uzbrojony w broń jądrową sąsiad pokazał, że jest gotów najeżdżać i okupować mniejsze państwa.
Skutki dla Arktyki były natychmiastowe. Siedem z ośmiu państw członkowskich Rady Arktycznej należy dziś do NATO; wyjątkiem jest Rosja. Licząca 1340 kilometrów lądowa granica Finlandii z Rosją, najdłuższa, jaką z Moskwą dzieli którekolwiek państwo NATO, jest teraz terytorium Sojuszu. Morze Bałtyckie stało się w praktyce akwenem zdominowanym przez NATO, a rosyjski dostęp do Atlantyku jest teraz z obu stron otoczony terytorium Sojuszu.
Dla rosyjskich planistów wojskowych w Arktyce rozszerzenie NATO ma bezpośredni związek z odstraszaniem nuklearnym. Bazy okrętów podwodnych Floty Północnej na Półwyspie Kolskim są najważniejszą rosyjską infrastrukturą odstraszania jądrowego. Rosyjska doktryna drugiego uderzenia zakłada, że te okręty mogą wyjść na głębokie baseny arktyczne, zwłaszcza w akustycznie złożone wody na północ od Svalbardu, i przetrwać wystarczająco długo, by odpowiedzieć po przyjęciu pierwszego uderzenia jądrowego. Norwegia już wcześniej była natowskim sąsiadem baz na Półwyspie Kolskim; teraz cały nordycki ląd za nimi jest terytorium Sojuszu, przez co rosyjskim planistom trudniej utrzymać to założenie.
Ryzyko polega na tym, że Rosja, która widzi swój potencjał odstraszania oskrzydlony, ma silniejsze bodźce, by demonstrować determinację, a próg eskalacji odpowiednio się obniża. Arktyka jest spornym terytorium, które leży bezpośrednio na rosyjskim potencjale odstraszania nuklearnego, a sporu terytorialnego i tego potencjału nie da się traktować jako osobnych problemów.
Od 2022 roku NATO ponownie inwestuje w zdolności arktyczne. Norwegia rozbudowała swoją obecność wojskową na Dalekiej Północy. Organizowane co dwa lata przez marynarkę wojenną USA podlodowe ćwiczenia okrętów podwodnych, prowadzone obecnie jako operacja Ice Camp, przyciągnęły w 2026 roku partnerów od Francji po Australię. W lutym 2026 roku NATO uruchomiło inicjatywę Arctic Sentry, a w czerwcu utworzyło wielonarodowe wysunięte siły lądowe dla Finlandii, z grupą bojową w Boden w północnej Szwecji i komórką sztabową w Rovaniemi.
Wyjściowa przepaść jednak pozostaje. Rosja miała dziesięć lat przewagi, a zachodnia odpowiedź startuje z wydrążonej pozycji, przeciwko rywalowi, który nie czekał.
Rachunek
Zestawmy te elementy obok siebie. Rosja zgłosiła roszczenia do około 70 procent dna Oceanu Arktycznego poza 200-milowymi strefami państw nadbrzeżnych i uzyskała od Komisji zatwierdzenie znacznej ich części. Utrzymuje chronioną traktatem osadę na terytorium NATO na Svalbardzie. Eksploatuje jedyną na świecie flotę atomowych lodołamaczy, wobec amerykańskiej floty złożonej z jednego starzejącego się ciężkiego lodołamacza przydzielonego do drugiego bieguna, średniego lodołamacza, który raz po raz się psuje, i przerobionego statku zaopatrzeniowego platform wiertniczych wprowadzonego do służby w 2025 roku. Stany Zjednoczone nigdy nie ratyfikowały traktatu, który reguluje rywalizację o dno morskie. Rada Arktyczna działa we fragmentach: techniczne grupy robocze spotykają się online, bez dialogu na szczeblu politycznym, a nikt nie buduje niczego w jej miejsce. A wszystko to leży na rosyjskim potencjale odstraszania nuklearnego.
Północna Droga Morska jest już otwarta dla handlu: w 2025 roku statki odbyły 103 pełne przeprawy tranzytowe, mijając bazy, które już stoją, i okręty podwodne, które już tam są.
Zastrzeżenie dotyczące generatywnej AI
Niektóre treści na tej stronie zostały wygenerowane i/lub zredagowane z pomocą generatywnej sztucznej inteligencji.
Media
Najważniejsze źródła i bibliografia
Rantanen, M., Karpechko, A.Y., Lipponen, A., et al. (2022). „The Arctic has warmed nearly four times faster than the globe since 1979.” Communications Earth & Environment, 3, 168. https://doi.org/10.1038/s43247-022-00498-3
NASA Science (2026). „Arctic Sea Ice 2026 Minimum.” https://science.nasa.gov/science-research/earth-science/climate-science/sea-ice/arctic-sea-ice-2026-min/
U.S. Geological Survey (2008). „Circum-Arctic Resource Appraisal: Estimates of Undiscovered Oil and Gas North of the Arctic Circle.” USGS Fact Sheet 2008-3049; and USGS CoreCast, „90 Billion Barrels of Oil and 1,670 Trillion Cubic Feet of Natural Gas Assessed in the Arctic.” https://pubs.usgs.gov/fs/2008/3049/ · https://www.usgs.gov/media/audio/90-billion-barrels-oil-and-1670-trillion-cubic-feet-natural-gas-assessed-arctic
The Conversation (2024). „Red Sea shipping disruptions could be avoided in the future by using the Arctic — but it could spell trouble for fragile ecosystems.” https://theconversation.com/red-sea-shipping-disruptions-could-be-avoided-in-the-future-by-using-the-arctic-but-it-could-spell-trouble-for-fragile-ecosystems-221058
Northern Sea Route General Administration (Rosatom). „Rules of navigation in the water area of the Northern Sea Route.” https://nsr.rosatom.ru/en/official-information/rules-of-navigation-in-the-water-area-of-the-northern-sea-route/
Solski, J. (2015). „The Russian Federation and the Northern Sea Route.” NUS Centre for International Law. https://cil.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2015/10/Session-3-The-Russian-Federation-Jan-Solski.pdf
High North News (2019). „Chinese Shipping Company COSCO To Send Record Number of Ships Through Arctic.” https://en.highnorthnews.com/business/chinese-shipping-company-cosco-to-send-record-number-of-ships-through-arctic/187913
The Diplomat (2023). „Arctic Ambitions: China’s Engagement With the Northern Sea Route.” https://thediplomat.com/2023/11/arctic-ambitions-chinas-engagement-with-the-northern-sea-route/
High North News (2025). „Northern Sea Route 2025 season concludes with stable transit traffic amid challenging ice conditions”; and CHNL, „Main results of NSR transit navigation in 2025.” https://en.highnorthnews.com/business/northern-sea-route-2025-season-concludes-with-stable-transit-traffic-amid-challenging-ice-conditions/1096859 · https://chnl.no/news/main-results-of-nsr-transit-navigation-in-2025/
CSIS (2020). „The Ice Curtain: Modernization on the Kola Peninsula.” https://www.csis.org/analysis/ice-curtain-modernization-kola-peninsula
United Nations. Convention on the Law of the Sea, Part VI (Continental Shelf), Article 76. https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/part6.htm
Scientific American (2019). „Nations Claim Large Overlapping Sections of Arctic Seafloor.” https://www.scientificamerican.com/article/nations-claim-large-overlapping-sections-of-arctic-seafloor/
American Society of International Law (2021). „Russia’s Proposed Extended Continental Shelf in the Arctic Ocean: Science Setting the Stage for Law.” ASIL Insights, Vol. 25, Issue 8. https://asil.org/insights/volume-25-issue-8/
Belfer Center (2023). „Russia’s Arctic Shelf Bid and the Commission on the Limits of the Continental Shelf, Explained.” https://www.belfercenter.org/publication/russias-arctic-shelf-bid-and-commission-limits-continental-shelf-explained
War on the Rocks (2023). „Russia’s Gains in the Great Arctic Race.” https://warontherocks.com/russias-gains-in-the-great-arctic-race/
Russian Federation (2023). „Partial revised submission of the Russian Federation in respect of the continental shelf in the area of the Gakkel Ridge in the Arctic Ocean,” Executive summary, submitted to the UN Commission on the Limits of the Continental Shelf on 30 October 2023. https://www.un.org/depts/los/clcs_new/submissions_files/rus03/2023rusrev3e.pdf
Congressional Research Service (2026). „Implementing Agreements Under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS),” IF12578, updated January 20, 2026. https://www.everycrsreport.com/files/2026-01-20_IF12578_3870d093c4bbd5e08cf8bc35efb7a0830d0fc3af.html
Eye on the Arctic / Radio Canada International (2023). „U.S. State Department extends continental shelf claims, including in Arctic.” https://www.rcinet.ca/eye-on-the-arctic/2023/12/21/u-s-state-department-extends-continental-shelf-claims-including-in-arctic/
The Moscow Times (2013). „Putin Vows to Beef Up Arctic Military Presence.” https://www.themoscowtimes.com/2013/12/10/putin-vows-to-beef-up-arctic-military-presence-a30376
Al Jazeera (2007). „Russia team reaches polar seabed.” https://www.aljazeera.com/news/2007/8/2/russia-team-reaches-polar-seabed-2
CSIS (2020). „Ice Curtain: Hunting for Russia’s Newest Military Treasures in the Far North.” https://www.csis.org/analysis/ice-curtain-hunting-russias-newest-military-treasures-far-north
CNN (2021). „Russia Arctic: As Washington and Moscow spar, Putin creates new facts on the ground.” https://www.cnn.com/2021/05/21/europe/russia-arctic-military-intl-cmd
AFP / The Moscow Times (2021). „Russia Asserts Presence in Arctic With Northern Military Base.” https://www.themoscowtimes.com/2021/05/19/russia-asserts-presence-in-arctic-with-northern-military-base-a73942
ArcticToday (2017). „Russia lifts veil on new Arctic military base, but secrets remain.” https://www.arctictoday.com/russia-lifts-veil-on-new-arctic-military-base-but-secrets-remain/
CSIS. „Ice Curtain: S-400 Deployments and Enhanced Defense of Russia’s Western Arctic (Rogachevo Air Base)”; and The Barents Observer (2019), „Deployment of S-400 in Arctic bases creates air defense shield over northern Russia.” https://www.csis.org/analysis/ice-curtain-s-400-deployments-and-enhanced-defense-russias-western-arctic-rogachevo-air · https://www.thebarentsobserver.com/security/deployment-of-s400-in-arctic-bases-creates-air-defense-shield-over-northern-russia/157453
gCaptain (2025). „Russia Deploys All Eight Nuclear Icebreakers for First Time to Keep Arctic Export Routes Open,” December 16, 2025. https://gcaptain.com/russia-deploys-all-eight-nuclear-icebreakers-for-first-time-to-keep-arctic-export-routes-open/
Baird Maritime (2020). „Vessel Review: Arktika”; and Baird Maritime (2026), „Russian Government orders postponed commissioning of new nuclear-powered icebreaker.” https://www.bairdmaritime.com/work-boat-world/icebreaking/vessel-review-arktika-nuclear-powered-33000-tonne-behemoth-is-largest-icebreaker-yet-built · https://www.bairdmaritime.com/work-boat-world/icebreaking/russian-government-orders-postponed-delivery-of-new-nuclear-powered-icebreaker
The Maritime Executive (2026). „Russia to Build 10 More Icebreakers and 46 Salvage Vessels to Develop NSR.” https://maritime-executive.com/article/russia-to-build-10-more-icebreakers-and-46-salvage-vessels-to-develop-nsr
Congressional Research Service (2026). „Coast Guard Polar Security Cutter (Polar Icebreaker) Program: Background and Issues for Congress,” RL34391, January 2026. https://www.everycrsreport.com/files/2026-01-21_RL34391_1c9c868dad16486031c579ee86997fafb79b1035.html
gCaptain (2026). „U.S. Polar Security Cutter Delayed to 2033 as Costs Top $6 Billion, GAO Warns,” July 22, 2026. https://gcaptain.com/u-s-polar-security-cutter-delayed-to-2033-as-costs-top-6-billion-gao-warns/
U.S. GAO (2024). „Coast Guard Acquisitions: Further Cost and Affordability Analysis of Polar Fleet Needed,” GAO-25-106822. https://www.gao.gov/products/gao-25-106822
USNI News (2024). „Coast Guard Cancels Icebreaker Healy’s Arctic Mission”; Alaska Public Media (2024), „Coast Guard icebreaker Healy cancels Arctic mission after electrical fire”; and USNI News (2020), „Coast Guard Icebreaker Healy Suffers Fire on Arctic Mission.” https://news.usni.org/2024/08/14/coast-guard-cancels-icebreaker-healys-arctic-mission · https://alaskapublic.org/2024/08/12/coast-guard-icebreaker-healy-cancels-arctic-mission-after-electrical-fire/ · https://news.usni.org/2020/08/25/coast-guard-icebreaker-healy-suffers-fire-on-arctic-mission-all-arctic-operations-cancelled
U.S. Coast Guard (2026). „Coast Guard Cutter Healy experiences engineering casualty,” July 2026; and gCaptain (2026), „USCG Icebreaker Healy Will Not Complete Summer Arctic Mission, Coast Guard Says,” September 16, 2026. https://www.news.uscg.mil/Press-Releases/Article/4554931/coast-guard-cutter-healy-experiences-engineering-casualty/ · https://gcaptain.com/uscg-icebreaker-healy-will-not-complete-summer-arctic-mission-coast-guard-says/
Alaska Beacon (2025). „U.S. Coast Guard adds icebreaker to fleet for first time in 25 years.” https://alaskabeacon.com/2025/08/10/u-s-coast-guard-adds-icebreaker-to-fleet-for-first-time-in-25-years/
CSIS (2023). „Arctic Geopolitics: The Svalbard Archipelago.” https://www.csis.org/analysis/arctic-geopolitics-svalbard-archipelago
Svalbard Museum. „Barentsburg.” https://svalbardmuseum.no/en/barentsburg
GIS Reports (2026). „Russia’s growing interest in Svalbard.” https://www.gisreportsonline.com/r/russias-svalbard/
The Barents Observer (2023). „Russia stages military-style propaganda parade on Norway’s Svalbard archipelago.” https://www.thebarentsobserver.com/security/russia-stages-militarystyle-propaganda-parade-on-norways-svalbard-archipelago/163025
The Barents Observer (2024). „’We are not disputing this decision. The penalty will be paid.’ Russian company fined for a helicopter flight on Svalbard.” https://www.thebarentsobserver.com/news/we-are-not-disputing-this-decision-the-penalty-will-be-paid-russian-company-fined-for-a-helicopter-flight-on-svalbard/111336
The Barents Observer (2025). „Militarized memory: Kremlin-orchestrated 'Immortal Regiment’ rally on Svalbard.” https://www.thebarentsobserver.com/news/militarized-memory-kremlinorchestrated-immortal-regiment-rally-on-svalbard/429583
The Barents Observer / Eye on the Arctic (2016). „Chechen special forces instructors landed on Svalbard.” https://www.thebarentsobserver.com/security/chechen-special-forces-instructors-landed-on-svalbard/102091 · https://www.rcinet.ca/eye-on-the-arctic/2016/04/13/chechen-special-forces-instructors-landed-on-svalbard/
ICDS — International Centre for Defence and Security, Estonia (2019). „Russia Continues to Test Western Resolve — Spetsnaz Units Operating in Norwegian Territory.” https://icds.ee/en/russia-continues-to-test-western-resolve-spetsnaz-units-operating-in-norwegian-territory/
The Barents Observer (2024). „’This is a watershed moment.’ Norwegian intelligence warns about mounting Russian threats.” https://www.thebarentsobserver.com/security/this-is-a-watershed-moment-norwegian-intelligence-warns-about-mounting-russian-threats/102623
The Arctic Institute (2026). „Svalbard: A Testing Ground for Future Authoritarian Ambitions.” https://www.thearcticinstitute.org/svalbard-testing-ground-future-authoritarian-ambitions/
State Council Information Office of the People’s Republic of China (2018). „China’s Arctic Policy” (white paper). https://english.www.gov.cn/archive/white_paper/2018/01/26/content_281476026660336.htm
ArcticToday / Reuters (2017). „Denmark spurned Chinese offer for Greenland base over security: sources.” https://www.arctictoday.com/denmark-spurned-chinese-offer-for-greenland-base-over-security-sources/
ArcticToday / Reuters (2018). „US will invest in Greenland infrastructure, says Defense Department.” https://www.arctictoday.com/us-will-invest-greenland-infrastructure-says-defense-department/
ArcticToday / Reuters (2019). „Chinese firm withdraws bid for Greenland airport projects, reports Sermitsiaq.” https://www.arctictoday.com/china-withdraws-bid-for-greenland-airport-projects-sermitsiaq-newspaper/
OSW Centre for Eastern Studies (2021). „Wrestling in Greenland: Denmark, the United States and China in the land of ice.” https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2021-03-02/wrestling-greenland-denmark-united-states-and-china-land-ice
Georgetown Security Studies Review (2019). „How to Keep China Out of Greenland?” https://georgetownsecuritystudiesreview.org/2019/02/14/how-to-keep-china-out-of-greenland-start-by-asking-the-greenlandic-people/
CSIS (2026). „Greenland, Rare Earths, and Arctic Security.” https://www.csis.org/analysis/greenland-rare-earths-and-arctic-security
Transnational Dispute Management (2025). „Energy Transition Minerals Ltd — Arbitration Tribunal clarifies jurisdiction and sets path forward for Kvanefjeld case,” October 29, 2025. https://www.transnational-dispute-management.com/legal-and-regulatory-detail.asp?key=37149
International Energy Agency (2026). „Rare Earth Elements — Executive summary.” https://www.iea.org/reports/rare-earth-elements/executive-summary
Euronews (2026). „US and Denmark reach deal over Greenland’s security,” September 19, 2026. https://www.euronews.com/2026/09/19/us-and-denmark-reach-deal-over-greenlands-security
NBC News (2026). „The U.S., Denmark and Greenland reached a security deal. Here’s what to know.” https://www.nbcnews.com/world/greenland/us-denmark-greenland-security-deal-trump-threats-buy-nato-europe-cfr-rcna601574
The White House (2026). „Agreement between the Government of the United States of America and the Government of the Kingdom of Denmark, together with the Government of Greenland, to amend and supplement the Agreement of 27 April 1951,” signed September 22, 2026. https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/2026/09/agreement-between-the-government-of-the-united-states-of-america-and-the-government-of-the-kingdom-of-denmark-together-with-the-government-of-greenland-to-amend-and-supplement-the-agreement-of-27-apri/
Arctic Council. „About the Arctic Council.” https://arctic-council.org/about/
Axios (2022). „Arctic Council members suspend participation over Russia’s invasion of Ukraine.” https://www.axios.com/2022/03/03/us-russia-arctic-council-ukraine
High North News (2022). „The Arctic Council: The Arctic 7 Resume Limited Work Without Russia.” https://en.highnorthnews.com/politics/the-arctic-council-the-arctic-7-resume-limited-work-without-russia/214314
High North News (2023). „Russia Will Stay in The Arctic Council as Long as it Serves Our Interests.” https://en.highnorthnews.com/politics/russia-will-stay-in-the-arctic-council-as-long-as-it-serves-our-interests/211328
The Arctic Institute (2023). „The Arctic Council in Transition: Challenges and Perspectives for the new Norwegian Chairship.” https://www.thearcticinstitute.org/arctic-council-transition-challenges-perspectives-new-norwegian-chairship/
High North News (2024). „The Arctic Council With New Decisive Step Forward.” https://en.highnorthnews.com/politics/the-arctic-council-with-new-decisive-step-forward/209055
The Moscow Times (2024). „Russia Halts Annual Payments to Arctic Council.” https://www.themoscowtimes.com/2024/02/14/russia-halts-annual-payments-to-arctic-council-a84074
CNBC (2023). „Finland officially becomes a member of NATO, doubling the military alliance’s border with Russia.” https://www.cnbc.com/amp/2023/04/04/finland-officially-becomes-a-member-of-the-military-alliance-nato.html
NATO (2026). „Arctic security,” updated July 2026. https://www.nato.int/en/what-we-do/deterrence-and-defence/arctic-security
U.S. Navy / DVIDS (2026). „Navy Kicks Off Operation Ice Camp 2026 in the Arctic Ocean.” https://www.dvidshub.net/news/559616/navy-kicks-off-operation-ice-camp-2026-arctic-ocean
