To jest artykuł przetłumaczony maszynowo. Oryginalna wersja jest dostępna w języku angielskim.
2 września 2025 roku amerykańskie siły na południowych Karaibach zniszczyły niewielką łódź. Zginęło jedenaście osób. Administracja nazwała je narkoterrorystami z Tren de Aragua. Wenezuela nazwała te zabójstwa pozasądowymi morderstwami, a prezydent Kolumbii wkrótce potępił całą kampanię jako mord. Ten spór wciąż nie jest rozstrzygnięty. Pod nim kryje się wcześniejsze pytanie: do jakiej kategorii prawnej należało tych jedenaście osób w chwili przed uderzeniem.
Nie rozstrzygnął tego żaden sąd ani inna instytucja sądownicza, żaden sędzia nie badał też nakazu. Decyzja zapadła w Waszyngtonie: przez rozporządzenie wykonawcze podpisane w dniu inauguracji, decyzje Departamentu Stanu opublikowane w lutym, wciąż tajną dyrektywę prezydencką z lata i opinie prawne przygotowane w Departamencie Sprawiedliwości. Dopiero miesiąc po uderzeniu administracja poinformowała Kongres, że jej zdaniem Stany Zjednoczone znajdują się w „niemiędzynarodowym konflikcie zbrojnym” z organizacjami przemytu narkotyków uznanymi za zagraniczne organizacje terrorystyczne.
Stulecia amerykańskiej doktryny prawnej określają, czego państwo musi dowieść, zanim wolno mu ukarać człowieka: rzetelny proces, prawo do postawienia zarzutów, do konfrontacji z dowodami i do procesu przed sądem, który może ocenić konkretne twierdzenie wobec konkretnej osoby. Poza tym procesem policja może zabić wyłącznie po to, by powstrzymać poważne zagrożenie śmiercią lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu. Nic z tych ram nie obowiązywało na Karaibach 2 września, a nikt ich nie zawiesił. Teoria prawna administracji głosi, że nigdy nie miały tam zastosowania: że ludzie na tej łodzi nie byli podejrzanymi o przestępstwo, których można zatrzymać i osądzić, lecz wrogimi kombatantami podlegającymi wojskowym regułom wskazywania celów, i że to władza wykonawcza sama, bez udziału sądów, uruchomiła tę kwalifikację, zanim ktokolwiek został zastrzelony.
Pytanie brzmi, jak stało się to stanowiskiem prawnym rządu Stanów Zjednoczonych i co oznacza fakt, że żaden sąd federalny nie orzekł jeszcze, czy może nim być.
Kampania
Do początku października 2026 roku, trzynaście miesięcy po pierwszym uderzeniu, wojsko amerykańskie przeprowadziło co najmniej 71 ataków na łodzie na Morzu Karaibskim i we wschodnim Pacyfiku, zabijając co najmniej 238 osób, z których 23 figurują jako zaginione i uznane za zmarłe. Sekretarz obrony Pete Hegseth nadał kampanii w listopadzie 2025 roku nazwę operacja Southern Spear; prowadziła ją Połączona Grupa Zadaniowa Southern Spear podległa Dowództwu Południowemu USA, a deklarowanym celem była obrona ojczyzny, usunięcie „narkoterrorystów z naszej półkuli” i ochrona kraju „przed narkotykami, które zabijają naszych ludzi”. Od sierpnia 2026 roku Dowództwo Południowe przypisuje nowe uderzenia Połączonej Grupie Zadaniowej Western Hemisphere. Zginął jeden amerykański żołnierz: starszy szeregowy Chukwuemeka E. Oforah, który w lutym 2026 roku, podczas wsparcia operacji, wypadł za burtę okrętu USS Iwo Jima.
Żadnej z zabitych osób nie postawiono zarzutu popełnienia przestępstwa. Żaden sąd nie zbadał żadnej decyzji o wyborze celu i żaden niezależny organ nie zweryfikował żadnego zarzutu wobec żadnej konkretnej zabitej osoby. Departament Obrony nie ujawnił publicznie tożsamości żadnej z ofiar.
Ta anonimowość wynika z tego, jak zaprojektowano cały system. Wojskowe wskazywanie celów pyta, czy dana osoba należy do sił wroga, czyli o jej status; sąd karny pyta, czy jest winna. Kategorie, które umieściły tych ludzi na liście celów, wyznaczono decyzją administracyjną w Waszyngtonie. To, co ktokolwiek na którejkolwiek łodzi zrobił, wiedział czy zamierzał, liczyło się, w ujęciu administracji, wyłącznie jako dowód przynależności, a wszelka weryfikacja tych dowodów przez wojsko odbywa się według tajnych procedur, których żaden sąd ani niezależny organ nie badał. Procedura wskazywania celów nie wymaga od rządu, by wiedział, kogo zabił, i żaden zewnętrzny mechanizm nie zmusza go, by to ustalił.
W maju 2026 roku pięciomiesięczne śledztwo prowadzone przez Latynoamerykańskie Centrum Dziennikarstwa Śledczego (CLIP) ujawniło nazwiska 13 wcześniej niezidentyfikowanych ofiar, a liczba publicznie zidentyfikowanych zabitych wzrosła do 16. Kilku z nich było rybakami, u których nic nie wskazywało na jakikolwiek związek z handlem narkotykami; inni najwyraźniej zostali wynajęci do przewozu nielegalnego ładunku; byli to biedni ludzie wykonujący niebezpieczną pracę, a nie bossowie karteli. Te siatki istnieją naprawdę i zatrudniają ludzi o różnym stopniu wiedzy i zaangażowania. Zarazem osiem miesięcy po rozpoczęciu uderzeń rząd USA nie przedstawił dowodów, że którakolwiek ze 194 zabitych do tego czasu osób miała związek z przemytem narkotyków; nic w procedurze wskazywania celów tego nie wymagało.
W październiku 2025 roku senatorowie Adam Schiff i Tim Kaine wymusili głosowanie nad rezolucją zakazującą dalszych uderzeń bez zgody Kongresu; Senat odrzucił ją stosunkiem głosów 51 do 48. W listopadzie upadła rezolucja dotycząca działań zbrojnych przeciwko Wenezueli, a w grudniu Izba Reprezentantów niewielką większością odrzuciła dwie rezolucje w sprawie uprawnień wojennych. Administracja nie zwróciła się o formalną zgodę Kongresu i jej nie otrzymała. Uznała ją za zbędną. Przez cały czas trwania operacji jej język pozostaje ten sam: „narkoterroryści”, „nielegalni kombatanci”, uderzenia, które według Hegsetha zostały „zatwierdzone przez najlepszych prawników wojskowych i cywilnych na wszystkich szczeblach dowodzenia”. To zatwierdzenie opiera się na słowie administracji: prawną aprobatę dają prawnicy z tej samej władzy wykonawczej, która przeprowadza uderzenia, podczas gdy niezależne oceny, od ekspertów ONZ po Human Rights Watch, doszły do przeciwnego wniosku.
Farma mleczna
Od 3 marca 2026 roku siły ekwadorskie, działające przy wsparciu USA pod szyldem operacji Southern Spear, zaatakowały posesję w pobliżu wsi San Martín w ekwadorskiej prowincji Sucumbíos, niedaleko granicy z Kolumbią. Ekwador określił cel jako obóz Comandos de la Frontera, ugrupowania zbrojnego wywodzącego się z ruchu dysydentów FARC i oskarżanego o handel narkotykami; Waszyngton mówił jedynie o narkoterrorystach powiązanych z nienazwaną organizacją uznaną za terrorystyczną. Robotnicy powiedzieli dziennikowi „New York Times”, że ekwadorscy żołnierze przesłuchiwali ich i bili, a zabudowania posesji podpalili benzyną; żołnierze spalili też dwa pobliskie opuszczone domy. 6 marca wróciły śmigłowce i zrzuciły ładunki wybuchowe na pozostałości, a Hegseth udostępnił nagranie, oznajmiając, że Stany Zjednoczone „bombardują narkoterrorystów także na lądzie”.
24 marca „Times”, po rozmowach z właścicielem, robotnikami i mieszkańcami, podał, że celem była farma bydła i gospodarstwo mleczne. Ekwadorskie Ministerstwo Obrony odrzuciło te doniesienia, twierdząc, że żołnierze znaleźli karabin półautomatyczny i amunicję, a na miejscu nie prowadzono hodowli bydła ani produkcji mleka, czego jednak nie poparło publicznie dostępnymi dowodami. Koalicja ekwadorskich organizacji praw człowieka złożyła skargę do władz Ekwadoru i do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Żaden z rządów nie ogłosił śledztwa i żaden nie przyznał się do błędu. W lipcu Human Rights Watch opublikowała wyniki własnego dochodzenia: żołnierze spalili trzy posesje, dwie z nich zbombardowali, a czterech robotników rolnych zatrzymali i torturowali; organizacja nie znalazła wiarygodnych dowodów, by którakolwiek z posesji miała związek z przestępczymi grupami zbrojnymi.Architektura: jak uznano zabijanie za legalne
Łańcuch prawny stojący za twierdzeniem, że uderzenia są legalne, składa się z czterech odrębnych ogniw. Każde z osobna da się obronić w ramach jakiejś wykładni prawa, a łańcucha jako całości nie rozpatrzył dotąd żaden sąd.
20 stycznia 2025 roku Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze zatytułowane „Uznanie karteli i innych organizacji za zagraniczne organizacje terrorystyczne i specjalnie wyznaczonych terrorystów globalnych”. Rozporządzenie dawało sekretarzowi stanu 14 dni na wskazanie, które kartele i inne organizacje należy uznać za zagraniczne organizacje terrorystyczne na podstawie art. 219 ustawy o imigracji i obywatelstwie (Immigration and Nationality Act).
20 lutego 2025 roku sekretarz stanu Rubio opublikował w „Federal Register” osiem takich decyzji: kartel Sinaloa, Cártel de Jalisco Nueva Generación, Cártel del Noreste (dawniej Los Zetas), Kartel z Zatoki, La Nueva Familia Michoacana, Carteles Unidos, Tren de Aragua i MS-13. Zgodnie z art. 219 INA sekretarz musi stwierdzić, że organizacja jest zagraniczna, prowadzi działalność terrorystyczną lub uprawia terroryzm albo zachowuje zdolność i zamiar, by to robić, oraz zagraża obywatelom USA lub bezpieczeństwu narodowemu. Decyzja nie wymaga zgody sądu. Kongres dostaje siedem dni uprzedzenia; może zablokować lub uchylić decyzję, ale tylko w drodze ustawy. Sama wskazana organizacja może w ciągu 30 dni zaskarżyć decyzję do Sądu Apelacyjnego dla Okręgu Dystryktu Kolumbii, lecz sąd bada wyłącznie akta administracyjne, przy czym tajne dowody pokazuje się tylko sędziom, i może uchylić decyzję, jeśli jest arbitralna, niezgodna z konstytucją, wykracza poza ustawę, zapadła z naruszeniem procedury albo nie znajduje istotnego oparcia w aktach. W praktyce władza wykonawcza wydaje decyzję, a sąd sprawdza ją tylko wtedy, gdy pozwie sama wskazana grupa , i to przy daleko idącej powściągliwości wobec ocen władzy wykonawczej.
Pierwsze uderzenie na jednostkę pływającą nastąpiło 2 września 2025 roku. Dwa dni później Trump wysłał Kongresowi raport, który rezolucja o uprawnieniach wojennych (War Powers Resolution) nakazuje złożyć w ciągu 48 godzin, opisując uderzenie na jednostkę „powiązaną z organizacją uznaną za terrorystyczną”, bez powoływania się na jakikolwiek konflikt zbrojny. To twierdzenie pojawiło się miesiąc później. W zawiadomieniu skierowanym na początku października 2025 roku do komisji Kongresu, złożonym na podstawie odrębnego przepisu o sprawozdawczości (50 U.S.C. §1543a), administracja oznajmiła, że prezydent „ustalił”, iż Stany Zjednoczone znajdują się w „niemiędzynarodowym konflikcie zbrojnym” z organizacjami przemytu narkotyków uznanymi za FTO, których członków nazwała „nielegalnymi kombatantami”. Według międzynarodowego prawa humanitarnego rzeczywisty niemiędzynarodowy konflikt zbrojny uruchamia prawo konfliktów zbrojnych, które pozwala atakować członków zorganizowanej grupy zbrojnej w sposób zakazany przez reguły egzekwowania prawa w czasie pokoju. W ujęciu administracji czyniło to z ludzi na tych łodziach członków zorganizowanej grupy zbrojnej pozostającej w konflikcie zbrojnym ze Stanami Zjednoczonymi, a zatem legalne cele wojskowe. Marty Lederman, były urzędnik Biura Radcy Prawnego (OLC) Departamentu Sprawiedliwości, wyłożył wtedy, dlaczego zawiadomienie nie wykazało istnienia żadnego konfliktu zbrojnego w rozumieniu prawa międzynarodowego.
Administracja nie zabiegała ani o nowe upoważnienie do użycia siły zbrojnej (Authorization for Use of Military Force), ani o wypowiedzenie wojny. Na zamkniętym posiedzeniu 30 października 2025 roku szef Biura Radcy Prawnego Departamentu Sprawiedliwości powiedział parlamentarzystom, że uderzenia nie wymagają zgody Kongresu i nie stanowią „działań zbrojnych” w rozumieniu rezolucji o uprawnieniach wojennych, więc zdaniem administracji 60-dniowy termin przewidziany w rezolucji nie ma zastosowania. Tajne memorandum OLC, na którym opiera się to stanowisko, podobno sfinalizowane 5 września 2025 roku, trzy dni po pierwszym uderzeniu, nigdy nie zostało upublicznione. Pod koniec września 2026 roku sędzia federalny w Nowym Jorku, rozpatrujący pozew ACLU i Center for Constitutional Rights o dostęp do informacji, nakazał rządowi przekazać je sądowi do niejawnego wglądu.
Podsumowując: władza wykonawcza wyznacza kategorię celów, podlegając jedynie wąskiej, powściągliwej kontroli sądowej; ogłasza konflikt, do czego nie potrzebuje zgody sądu; zezwala na użycie siły na podstawie artykułu II konstytucji; i sama ocenia legalność swoich działań za pośrednictwem OLC, którego wnioski pozostają tajne. Wszystkie cztery kroki mieszczą się w obrębie tej samej władzy i nikt spoza niej nie zatwierdza samego wskazywania celów. Żaden sąd federalny nie orzekł, czy osoby działające na rzecz organizacji uznanych za FTO na wodach międzynarodowych są legalnymi celami wojskowymi w świetle prawa konfliktów zbrojnych. Przyczyna jest strukturalna: sąd potrzebuje powoda z legitymacją procesową, a cele nie żyją. Ich rodziny napotykają bariery immunitetu państwa i niedopuszczalności drogi sądowej, a wcześniejsze procesy dotyczące ataków dronów pokazały, jak trudno je pokonać. Pierwsza sprawa testowa jest już w sądzie: w styczniu 2026 roku krewni dwóch mężczyzn z Trynidadu, zabitych w uderzeniu w październiku 2025 roku, pozwali Stany Zjednoczone przed sądem federalnym w Massachusetts o spowodowanie śmierci. Rząd wniósł o oddalenie pozwu, a sprawa jest zawieszona od lipca 2026 roku.
Tradycja memorandów OLC
Biuro Radcy Prawnego wydaje formalne opinie na temat legalności działań władzy wykonawczej. W praktyce opinie OLC działają jak zezwolenie: jeśli OLC orzeknie, że władza wykonawcza może coś zrobić, ta przystępuje do działania. Żadna publiczna kontrola nie następuje, chyba że proces sądowy w końcu wymusi ujawnienie dokumentu.
Konkretnym precedensem jest memorandum, które zezwoliło na zabicie Anwara al-Awlakiego, obywatela USA i domniemanego przywódcy operacyjnego Al-Kaidy. Powstało mniej więcej w latach 2010–2011 i pozostawało tajne do czerwca 2014 roku, kiedy ujawniono je na mocy nakazu sądowego po procesie ACLU wytoczonym na podstawie ustawy o swobodzie dostępu do informacji (FOIA). Samo memorandum stało się jawne prawie trzy lata po zabójstwie. Ta sama struktura rządzi dziś uderzeniami na kartele: tajna opinia OLC, brak publicznej kontroli i ujawnienie wyłącznie w drodze procesu, który może trwać latami i nigdy nie dojść do meritum. W przypadku operacji Southern Spear ten proces ledwie się zaczął: rok po pierwszym uderzeniu sąd dopiero teraz nakazał pokazać memorandum sędziemu w trybie niejawnym.Prawo, które się omija
Teoria prawna administracji działa na zasadzie podmiany. Nie twierdzi, że prawo morza, prawa człowieka czy zwykłe amerykańskie prawo karne pozwalają na to, co się dzieje. Twierdzi, że uruchomiony został inny reżim prawny, prawo konfliktów zbrojnych (zwane też międzynarodowym prawem humanitarnym), i że to on, wraz z konstytucyjnymi uprawnieniami prezydenta jako zwierzchnika sił zbrojnych, zezwala na uderzenia. Ogłoszenie konfliktu zbrojnego nie sprawia jednak, że inne porządki prawne znikają: prawa człowieka obowiązują także w czasie wojny.
Jurysdykcję morską reguluje UNCLOS, konwencja o prawie morza. Zgodnie z jej art. 110, o ile traktat nie przyznaje dalszych uprawnień, okręty wojenne mogą wejść na pokład obcych statków na morzu pełnym tylko w ściśle wyliczonych przypadkach: przy podejrzeniu piractwa, handlu niewolnikami, nieuprawnionego nadawania audycji, w przypadku statków bez przynależności państwowej oraz statków, które podnoszą obcą banderę lub odmawiają jej pokazania, a w rzeczywistości mają tę samą przynależność co okręt wojenny. Przemytu narkotyków nie ma na tej liście. Przechwytywanie narkotyków na morzu odbywa się więc właśnie drogą traktatową: za zgodą państwa bandery. Stany Zjednoczone nigdy nie ratyfikowały UNCLOS, ale uznają te reguły dotyczące morza pełnego za wiążące międzynarodowe prawo zwyczajowe. Art. 108 wzywa państwa do współpracy w zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi na morzu pełnym, ale nie tworzy ani jednostronnego prawa wejścia na pokład, ani uprawnienia do użycia śmiercionośnej siły. Konwencja wiedeńska z 1988 roku o zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi ustanowiła dwustronny system zgody na wejście na pokład jednostek podejrzanych o przemyt narkotyków, w którym zezwolenia musi udzielić państwo bandery.
Morskie przechwytywanie narkotyków zwykle oznacza wejście na pokład, zatrzymanie i oskarżenie przed sądem krajowym. UNCLOS nie zawiera żadnego przepisu o niszczeniu jednostki i zabijaniu ludzi na jej pokładzie. Administracja nie twierdziła, że UNCLOS zezwala na uderzenia. Twierdziła, że UNCLOS nie ma zastosowania, ponieważ ogłoszenie konfliktu zbrojnego zastępuje morski reżim egzekwowania prawa zupełnie innym zbiorem reguł. W myśl tej teorii administracja nigdy nie musi mierzyć się z ramami UNCLOS na ich własnych warunkach; odsuwa je na bok jedna deklaracja.
Statki bez przynależności państwowej
Administracja opisała co najmniej jeden cel, łódź zaatakowaną 15 września 2025 roku, jako „jednostkę bez bandery”. O rejestracji większości pozostałych nie powiedziała nic. Załóżmy, że żadna nie miała bandery. Art. 110 UNCLOS pozwala okrętom wojennym wchodzić na pokład statków bez przynależności państwowej. To uprawnienie jest realne, a Stany Zjednoczone, podobnie jak niektóre inne państwa, idą dalej i uznają, że statek bez przynależności państwowej podlega ich własnym przepisom o zatrzymaniu i oskarżeniu. Nawet jeśli przemyt narkotyków się potwierdzi, nic w konwencji nie zezwala na zniszczenie jednostki ani zabicie ludzi na pokładzie. UNCLOS nie przewiduje użycia śmiercionośnej siły wobec statków bez przynależności państwowej ani wobec jakiejkolwiek jednostki, niezależnie od bandery. Nawet gdyby każda zaatakowana jednostka w operacji Southern Spear była pozbawiona przynależności, UNCLOS nadal nie dawałaby podstaw do zabicia ludzi na pokładzie zamiast ich zatrzymania, a administracja nigdy nie twierdziła inaczej.Międzynarodowe prawo humanitarne stosuje się wyłącznie do konfliktów zbrojnych. Cała teoria administracji opiera się na twierdzeniu, że konflikt zbrojny istnieje. Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w decyzji w sprawie Tadicia z 1995 roku zdefiniował niemiędzynarodowy konflikt zbrojny jako „długotrwałą przemoc zbrojną między władzami państwowymi a zorganizowanymi grupami zbrojnymi”. Test, który wyrósł z tej definicji i późniejszego orzecznictwa trybunału, wymaga spełnienia dwóch niezależnych kryteriów: istnienia zorganizowanej grupy zbrojnej oraz trwałej przemocy zbrojnej o wystarczającej intensywności. Uznanie za FTO nie spełnia żadnego z nich.
Kryterium intensywności wymaga, by przemoc wykraczała poza sporadyczne lub odosobnione akty przestępcze. Przemoc związana z handlem narkotykami zabija co roku dziesiątki tysięcy ludzi. Większość z niej wymierzona jest w konkurencyjne organizacje przestępcze, w policjantów i żołnierzy w krajach, w których działają te grupy, oraz w cywilów uwięzionych między rywalizującymi siatkami. Konflikt, na który powołuje się administracja, toczy się jednak ze Stanami Zjednoczonymi, a między tymi grupami a siłami USA nie doszło do żadnych trwałych, dwustronnych walk; były tylko amerykańskie uderzenia na łodzie.
Kryterium organizacji pyta, czy grupa ma strukturę dowodzenia zdolną planować i prowadzić długotrwałe operacje wojskowe. Motyw nie ma tu znaczenia: grupa walcząca dla zysku może spełniać ten warunek równie dobrze jak grupa walcząca o obalenie rządu, a specjaliści od prawa międzynarodowego dowodzili, że niektóre meksykańskie kartele w pewnych regionach i okresach spełniały oba kryteria w walkach z meksykańskimi siłami. Kartele są wyrafinowane, trwałe i złożone operacyjnie, ale to, czy któraś z uznanych grup jest zorganizowana do prowadzenia wojny i czy prowadzi ją ze Stanami Zjednoczonymi, jest kwestią faktów. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża kwalifikuje konflikty zbrojne „wyłącznie na podstawie faktów i kryteriów prawnych”, więc krajowe uznanie za organizację terrorystyczną nie może tego przesądzić. Te fakty trzeba ustalić niezależnie od decyzji administracyjnej, a administracja nie wykazała ich publicznie.
Eksperci ONZ ds. praw człowieka, czyli niezależni sprawozdawcy w ramach procedur specjalnych powoływani przez Radę Praw Człowieka, choć niewypowiadający się w jej imieniu, w ciągu dwóch tygodni potępili pierwsze uderzenie jako egzekucję pozasądową, powtórzyli ten zarzut 21 października 2025 roku, a we wrześniu 2026 roku, w rocznicę rozpoczęcia uderzeń, oświadczyli: „Nazwanie tego wojną nie czyni z tego wojny”.
Human Rights Watch uznała, że uderzenia naruszają międzynarodowe prawa człowieka, a Mary Ellen O’Connell z wydziału prawa Uniwersytetu Notre Dame dowodziła, że już pierwsze uderzenie naruszyło prawo do życia. Inni idą dalej. Luis Moreno Ocampo, pierwszy prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego, powiedział, że uderzenia „mogą być ewidentnie zbrodniami, zbrodniami wojennymi i zbrodniami przeciwko ludzkości”, a Charlie Trumbull z wydziału prawa Uniwersytetu Karoliny Południowej nazwał je zbrodniami przeciwko ludzkości, opierając ten zarzut przede wszystkim na ich systematycznym charakterze.
Jeśli prawo konfliktów zbrojnych nie ma zastosowania, jak wynika z tych ocen, obowiązują wyłącznie międzynarodowe prawa człowieka. W świetle tych praw oraz przyjętych w 1990 roku Podstawowych zasad ONZ dotyczących użycia siły i broni palnej przez funkcjonariuszy organów ścigania śmiercionośna siła jest dopuszczalna „tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie nieuniknione w celu ochrony życia”. Uderzenie, które niszczy jednostkę bez żadnej próby wejścia na pokład czy zatrzymania, nie spełnia tego standardu. Drugie uderzenie wymierzone w rozbitków uczepionych wraku spełnia go jeszcze mniej.
Zarzuty wokół drugiego uderzenia pokazują, jak w praktyce wygląda deklarowana weryfikacja prawna operacji, niezależnie od tego, co mówi o indywidualnej winie. „Washington Post” podał pod koniec listopada 2025 roku, że Hegseth przed uderzeniem 2 września wydał ustny rozkaz, by „zabić wszystkich”, i że kolejne uderzenie zabiło dwóch rozbitków uczepionych wraku. Hegseth zbył te doniesienia i bronił uderzeń jako legalnych. Senator Tom Cotton powiedział, że admirał Frank „Mitch” Bradley, który dowodził operacją i wydał rozkaz kolejnego uderzenia, oświadczył parlamentarzystom na zamkniętym posiedzeniu 4 grudnia, że nie otrzymał rozkazu, by „zabić ich wszystkich”; Hegseth mówił, że „nie czekał” na drugie uderzenie, ale Bradley „podjął właściwą decyzję”. Konkretne fakty pozostają sporne, ale administracja nie uznała żadnego aspektu uderzeń za odstępstwo od właściwej procedury; wszystkie nazywa prawnie zweryfikowanymi.
W amerykańskim prawie krajowym piąta poprawka zakazuje pozbawienia kogokolwiek życia bez rzetelnego procesu. Administracja odpowiada tak samo, jak odpowiadano w sprawie programu dronów: osoby zabite jako cele wojskowe w konflikcie zbrojnym nie są pozbawiane życia w ramach działań organów ścigania; giną w konflikcie zbrojnym, w którym piąta poprawka wobec cudzoziemców za granicą obowiązuje inaczej, jeśli w ogóle. Uderzenia na kartele są wymierzone w cudzoziemców za granicą, co strukturalnie osłabia argument z piątej poprawki jeszcze bardziej, a kontrolę sądową czyni jeszcze trudniej dostępną, bo bariery legitymacji procesowej są wyższe, choć problem prawny wcale nie jest mniejszy. Do tego upoważnienie do użycia siły zbrojnej (AUMF) z 2001 roku dawało programowi dronów, choćby na wątłej podstawie, aprobatę Kongresu. W przypadku uderzeń na kartele nie ma odpowiednika: Kongres ich nie zatwierdził, a administracja o to nie prosiła.
Poprzedni lokator tej architektury: ataki dronów
Precedensy nie dają wielu powodów, by oczekiwać, że sądy wkroczą. Program celowanych zabójstw za prezydentur Busha i Obamy, w którym drony atakowały członków Al-Kaidy i powiązanych z nią sił, a który opierał się na tajnych opiniach OLC i AUMF z 2001 roku, ukształtował doktrynę sądową rządzącą obecną sytuacją. 30 września 2011 roku Anwar al-Awlaki, obywatel USA i domniemany przywódca operacyjny Al-Kaidy Półwyspu Arabskiego, zginął w ataku drona w Jemenie bez postawienia zarzutów i bez procesu. Jego ojciec jeszcze przed zabójstwem próbował zaskarżyć wybór syna na cel przed sądem federalnym. Sądy odmówiły rozstrzygnięcia co do meritum.
W sprawie Al-Aulaqi przeciwko Obamie sędzia John Bates z Sądu Okręgowego Stanów Zjednoczonych dla Dystryktu Kolumbii uznał w 2010 roku, że sprawa nie nadaje się do rozstrzygnięcia sądowego, powołując się na doktrynę kwestii politycznych i brak legitymacji procesowej. Bates wprost przyznał, że orzeczenie ma „niepokojące” konsekwencje: niektóre decyzje władzy wykonawczej o zabiciu obywateli amerykańskich mogą z samego założenia wymykać się kontroli sądowej. Sądy nie powiedziały, czy program dronów był legalny, czy nielegalny, i w ogóle nie zajęły się meritum.
Uderzenia na kartele dziedziczą tę odmowę rozstrzygnięcia, czy celowane zabójstwa są legalne, a wraz z nią zwyczaj tworzenia przez władzę wykonawczą własnych kryteriów. Ich wersja dla programu dronów znalazła się w białej księdze Departamentu Sprawiedliwości o celowanych zabójstwach, ujawnionej w lutym 2013 roku, która dotyczyła obywatela USA będącego wysokim rangą przywódcą Al-Kaidy i określała trzy warunki: bezpośrednie zagrożenie, niemożność schwytania, zgodność z prawem wojennym. Władza wykonawcza sama poświadczała, że te kryteria spełniała, a żaden sąd nie sprawdził, czy zostały spełnione w jakimkolwiek indywidualnym przypadku.
Operacja Southern Spear posuwa tę strukturę dalej. Program dronów zabijał obywateli USA (Anwara al-Awlakiego, Samira Khana i 16-letniego syna al-Awlakiego), przez co argument z piątej poprawki pozostawał żywy, a spór polityczny ostry. Uderzenia na kartele zabiły w ciągu trzynastu miesięcy co najmniej 238 osób, ale ponieważ są wymierzone w cudzoziemców za granicą, zarzut konstytucyjny, który napędzał proces w sprawie al-Awlakiego, ledwie je dosięga.
Nowa jest luka legislacyjna. AUMF z 2001 roku, jakkolwiek szeroko by go interpretować i jakkolwiek rozlegle stosować wobec grup innych niż Al-Kaida, był upoważnieniem, za którym Kongres zagłosował. Nieudane głosowanie nad ograniczeniem operacji niczego nie upoważnia, a władza wykonawcza działa pod osłoną tej bezczynności. Bez własnego głosowania jedna władza wyznaczyła kategorię celów, ogłosiła konflikt, zezwoliła na użycie siły i oceniła własną legalność, czego program dronów, oparty na AUMF, nigdy nie zrobił sam.
Co dało egzekwowanie prawa
Konwencjonalne morskie przechwytywanie narkotyków, od kampanii Martillo wstecz po operacje wcześniejszych administracji, przez dziesięciolecia przynosiło duże ilości przejętych narkotyków, nie podnosząc trwale cen ulicznych w USA ani nie ograniczając dostępności narkotyków. W każdym programie, którego deklarowanym celem jest zmniejszenie podaży narkotyków dla amerykańskich konsumentów, łączna wielkość przejęć liczy się mniej niż ich wpływ na podaż docierającą na amerykańskie ulice. Skorygowana o czystość cena kokainy na ulicach USA spadała przez dziesięciolecia, a wzmożone działania organów ścigania wywoływały jedynie przejściowe skoki. Jedynego gwałtownego spadku, gdy w latach 2006–2010 spożycie kokainy w USA zmniejszyło się mniej więcej o połowę przy rosnących cenach, nigdy przekonująco nie powiązano z przechwytywaniem. A rok po rozpoczęciu uderzeń z publicznie dostępnych doniesień wynika, że dostępność, czystość i cena kokainy w Stanach Zjednoczonych w dużej mierze wróciły do poziomu sprzed operacji.
Kryzys fentanylowy, na który administracja nieustannie powołuje się jako na uzasadnienie, pozostaje w dużej mierze nietknięty przez uderzenia na morzu na Karaibach i we wschodnim Pacyfiku. Fentanyl trafia do Stanów Zjednoczonych głównie przez lądowe przejścia graniczne na granicy południowo-zachodniej: w pojazdach, przy ludziach i w przesyłkach handlowych. W 2024 roku syntetyczne opioidy, w większości nielegalnie produkowany fentanyl, odpowiadały za około 60 procent z mniej więcej 80 tysięcy zgonów z przedawkowania narkotyków w USA. Uderzenia na Morzu Karaibskim i we wschodnim Pacyfiku nie naruszają głównego szlaku dostaw fentanylu i nie wykazano, by zapobiegły któremukolwiek z tych zgonów.
Strukturalna niewydolność ścigania karnego jest jednak realna. Świadkowie powiązani z kartelami giną. Prokuratorzy w dotkniętych krajach pracują pod groźbą i w otoczeniu korupcji. Dowody zebrane na morzu są prawnie kruche: problemy z łańcuchem dowodowym, komplikacje jurysdykcyjne i praktyczna trudność zabezpieczenia dopuszczalnych dowodów w warunkach morskich. Kierownictwo karteli jest rozproszone i zastępowalne: skazanie El Chapo przeorganizowało działalność karteli, nie zmniejszając jej. Administracja ma rację, że dziesięciolecia egzekwowania prawa zostawiły po sobie trwałe kartele.
Ale argument z porażki dotyczy skuteczności i nic nie mówi o prawach. „Podejście oparte na egzekwowaniu prawa nie zadziałało” dowodzi jedynie, że to podejście przyniosło ograniczone rezultaty; nie dowodzi, że zabijanie bez procesu jest legalne. Prawo do obrońcy i wymóg udowodnienia winy ponad wszelką rozsądną wątpliwość też są nieefektywne, a konstytucja i tak ich wymaga.
Farma mleczna podważa zaś wewnętrzną logikę argumentu ze skuteczności. Przewaga wojskowego wskazywania celów nad procedurą karną opiera się po części na niewypowiedzianym założeniu, że wywiad wojskowy jest na tyle wiarygodny, by uzasadniał pominięcie dowodowych zabezpieczeń prawa karnego. W Sucumbíos w marcu 2026 roku wywiad wojskowy uznał za obóz grupy zbrojnej coś, co według ustaleń „New York Timesa” było farmą mleczną, i zrzucono na to ładunki wybuchowe. Standardy dowodowe wpisane w procedurę karną istnieją po części dlatego, że trafne wskazanie celu jest trudne, a błędy wymagają mechanizmów, które pozwalają je wychwycić i naprawić. Usunięcie tych standardów nie czyni wskazywania celów ani trochę dokładniejszym, za to odbiera mechanizm, który pozwoliłby wychwycić niedokładność.
Argument ze skuteczności ma swoją wagę, a administracja zyskała na tym, że debata toczy się głównie wokół niego. To, czy uderzenia wojskowe zmniejszają liczbę przedawkowań w Ameryce, jest pytaniem o rezultaty, a geografia podpowiada, że nie zmniejszają. To, co zbudowano na potrzeby wojny z narkotykami, rodzi pytanie innego rodzaju: jak daleko sięga jego władza.
Ta architektura nie wymienia karteli narkotykowych
Art. 219 ustawy o imigracji i obywatelstwie, sprowadzony do elementów operacyjnych: sekretarz stanu może uznać dowolną zagraniczną organizację za FTO, jeśli stwierdzi, że jest zagraniczna, prowadzi działalność terrorystyczną lub uprawia terroryzm albo zachowuje zdolność i zamiar, by to robić, oraz zagraża obywatelom USA lub bezpieczeństwu narodowemu. Ustawowa definicja „działalności terrorystycznej” obejmuje użycie wszelkich materiałów wybuchowych, broni palnej lub innej broni „w celu innym niż wyłącznie osobista korzyść majątkowa” z zamiarem narażenia ludzi na niebezpieczeństwo lub wyrządzenia znacznych szkód w mieniu. Kryteria nie wspominają o przemycie narkotyków, operacjach morskich ani strukturze karteli. Uznanie jest decyzją władzy wykonawczej, podlegającą jedynie wąskiej, powściągliwej kontroli, i to tylko na wniosek samej wskazanej grupy.
Operacja Southern Spear wyszła już poza morski przemyt narkotyków. Uderzenie w Sucumbíos w marcu 2026 roku przeniosło kampanię na ląd, na terytorium kraju partnerskiego i za jego zgodą, przeciwko czemuś, co Ekwador nazwał obozem Comandos de la Frontera, ugrupowania zbrojnego zrodzonego z ruchu dysydentów FARC, a nie przeciwko kurierom przewożącym narkotyki łodziami. Raport Białego Domu dla Kongresu opisywał cel jedynie jako „narkoterrorystów powiązanych z organizacją uznaną za terrorystyczną”, bez podania nazwy organizacji.
Zbrojne frakcje dysydentów i morscy kurierzy narkotykowi to różne kategorie ludzi. Ramy wskazywania celów nie wymagają, by tę różnicę uwzględniać. W architekturze administracji jednych i drugich można opisać jako powiązanych z organizacją uznaną za FTO w ogłoszonym konflikcie zbrojnym, a zatem, w tej samej architekturze, jako dopuszczalne cele. W tej architekturze cechy indywidualne, które rozstrzygają sprawę karną (zamiar, rola, wiedza, konkretne czyny), liczą się wyłącznie jako dowód, że ktoś należy do wrogiej grupy. Prawo konfliktów zbrojnych wymaga więcej: sam związek z grupą nie czyni człowieka celem; wymaga to stałej roli bojowej w zorganizowanej grupie zbrojnej lub bezpośredniego udziału w działaniach zbrojnych.
MS-13 uznano za organizację terrorystyczną w tej samej lutowej fali z 2025 roku co kartele narkotykowe. MS-13 to gang uliczny, który nie zajmuje się morskim przemytem narkotyków. Decyzja umieszcza go w tej samej kategorii prawnej co kartel Sinaloa: spełnia te same kryteria ustawowe i w teorii administracji w równym stopniu może posłużyć za podstawę ram wskazywania celów w konflikcie zbrojnym. Administracja nie wskazała żadnego prawnego rozróżnienia między organizacjami uznanymi za FTO, które podlegają architekturze uderzeń na kartele, a organizacjami uznanymi za FTO, które jej nie podlegają, ponieważ art. 219 INA takiego rozróżnienia nie przewiduje.
Lista FTO rozrasta się nieprzerwanie od lutego 2025 roku. Ekwadorskie organizacje Los Choneros i Los Lobos znalazły się na niej we wrześniu 2025 roku, Cartel de los Soles w listopadzie, a Clan del Golfo w grudniu. Brazylijskie grupy Comando Vermelho i Primeiro Comando da Capital uznano za specjalnie wyznaczonych terrorystów globalnych pod koniec maja 2026 roku, a ich status FTO wszedł w życie 5 czerwca. Tempo tej ekspansji pasuje do administracji, która traktuje uznanie za organizację terrorystyczną jako mechanizm nośny: deklarowany konflikt zbrojny toczy się z organizacjami wpisanymi na listę, więc każdy nowy wpis poszerza krąg grup, do których może sięgnąć jej teoria. A lista publiczna może nawet nie wyznaczać zewnętrznej granicy: tajna opinia OLC podobno wymienia 24 kartele, więcej, niż administracja publicznie uznała.
Kongres odmówił interwencji. Sądy nie zbadały decyzji o wyborze celów, a doktryna zbudowana w procesach dotyczących ataków dronów stawia poważne bariery przed każdym przyszłym zaskarżeniem. OLC ocenia legalność działań własnej władzy wykonawczej. Przyszłe administracje odziedziczą tę architekturę bez względu na deklarowane cele: żaden sąd nie uznał jej za niezgodną z prawem, a Kongres nie uchwalił niczego, co by ją ograniczało.
Władza prawna zbudowana w ramach operacji Southern Spear opiera się na uznaniu za FTO i ogłoszonym konflikcie zbrojnym; Tren de Aragua, grupa wymieniona, gdy zniszczono pierwszą łódź, była tylko pierwszym jej zastosowaniem. Kryteria określające, kogo można dopisać do tej kategorii (zagraniczność, działalność terrorystyczna, zagrożenie dla obywateli USA), są szerokie, stanowią decyzje władzy wykonawczej i podlegają jedynie wąskiej kontroli sądowej.
Jedenaście osób zabitych na Karaibach 2 września zaliczono do kategorii prawnej decyzjami władzy wykonawczej, których żaden sąd nie zatwierdził i których żaden sąd od tamtej pory nie zbadał. Rozporządzenie wykonawcze i decyzja Departamentu Stanu poprzedziły uderzenie; tajne memorandum OLC, podobno sfinalizowane trzy dni później, oraz zawiadomienie Kongresu o konflikcie zbrojnym przyszły po nim, a Senat nie zgłosił sprzeciwu. Do października 2026 roku ten łańcuch przyniósł co najmniej 238 zabitych: żadnemu z nich nie postawiono zarzutów, żadnego nie zidentyfikował rząd, który ich zabił, i żaden nie miał dostępu do jakiejkolwiek procedury, w której można by sprawdzić stawiane mu przez rząd twierdzenia.
Kartele narkotykowe są najłatwiejszym do obrony pierwszym zastosowaniem tego mechanizmu. Zbudowanie poparcia politycznego dla zabijania przemytników narkotyków jest proste. Zbudowanie poparcia dla w dużej mierze niekontrolowanej władzy wykonawczej, która może uznać dowolną zagraniczną organizację za grupę terrorystyczną, ogłosić z nią konflikt zbrojny i poddać jej członków śmiercionośnej sile bez zgody Kongresu, bez sądowej kontroli wyboru celów i bez jakiegokolwiek mechanizmu, w którym człowiek mógłby zakwestionować swoją kwalifikację, byłoby znacznie trudniejsze, a architektury nie wprowadzono w tej postaci.
Kim było tych jedenaście osób, przemytnikami narkotyków, rybakami czy kimś pomiędzy, pozostaje nieznane. Rząd nigdy tego nie ustalił i nic w systemie, który zbudował, tego od niego nie wymagało.
Zastrzeżenie dotyczące generatywnej AI
Niektóre treści na tej stronie zostały wygenerowane i/lub zredagowane z pomocą generatywnej sztucznej inteligencji.
Media
Najważniejsze źródła i bibliografia
The campaign and its toll
Just Security, „Timeline of Boat Strikes and Related Actions” (continually updated; overview as of October 4, 2026). https://www.justsecurity.org/124002/timeline-vessel-strikes-related-actions/
AFP via Malay Mail, „Venezuela accuses US of killing 11 in strike on alleged gang boat,” September 4, 2025. https://malaymail.com/news/world/2025/09/04/venezuela-accuses-us-of-killing-11-in-strike-on-alleged-gang-boat/189966
The Guardian, „13 men killed by US military boat strikes identified” (investigation led by the Latin American Center for Investigative Journalism, CLIP), May 15, 2026. https://www.theguardian.com/us-news/2026/may/15/us-military-airstrikes-caribbean-pacific-victim-identities
Al Jazeera, „A year into Trump’s boat strike campaign, families search for answers,” September 2, 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/2/a-year-into-trumps-boat-strike-campaign-families-search-for-answers
Newsweek, „Hegseth defends strikes on alleged drug boats in Caribbean as 'lawful,'” November 28, 2025. https://www.newsweek.com/hegseth-defends-strikes-on-alleged-drug-boats-in-caribbean-as-lawful-11128336
Associated Press, „Admiral tells lawmakers there was no 'kill them all’ order in attack that killed alleged drug boat survivors,” December 4, 2025 (following the Washington Post’s report of November 28, 2025). https://spectrumlocalnews.com/us/snplus/politics/2025/12/04/admiral-bradley-boat-strike-congress-briefing
The dairy farm
New York Times, „The U.S. Said It Helped Bomb a Drug Camp. It Was a Dairy Farm,” March 24, 2026. https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/americas/us-ecuador-drug-camp-bombing-dairy-farm.html
Vistazo, „Ministerio de Defensa rechaza versión de The New York Times sobre bombardeo en Sucumbíos,” March 25, 2026. https://www.vistazo.com/actualidad/nacional/2026-03-25-ministerio-defensa-rechaza-version-the-new-york-times-bombardeo-sucumbios-CJ10806455
Brian Finucane, „Did the United States Just Bomb Ecuador?,” Just Security, March 13, 2026. https://www.justsecurity.org/133744/did-united-states-bomb-ecuador/
Human Rights Watch, „US/Ecuador: Abuses Proliferate as Security Cooperation Deepens” (report „A Dangerous Partnership”), July 21, 2026. https://www.hrw.org/news/2026/07/21/us/ecuador-abuses-proliferate-as-security-cooperation-deepens
Designations, notices and the OLC opinion
White House, „Designating Cartels and Other Organizations as Foreign Terrorist Organizations and Specially Designated Global Terrorists,” Executive Order 14157, January 20, 2025. https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/designating-cartels-and-other-organizations-as-foreign-terrorist-organizations-and-specially-designated-global-terrorists/
US State Department, „Designation of International Cartels,” Foreign Terrorist Organization designations effective February 20, 2025. https://www.state.gov/designation-of-international-cartels
US State Department, „Terrorist Designations of Los Choneros and Los Lobos,” September 2025. https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/09/terrorist-designations-of-los-choneros-and-los-lobos
US State Department, „Terrorist Designations of Cartel de los Soles,” November 24, 2025. https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/11/terrorist-designations-of-cartel-de-los-soles
US State Department, „Terrorist Designations of Clan del Golfo,” December 16, 2025. https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/12/terrorist-designations-of-clan-del-golfo
US State Department, „Terrorist Designation of Comando Vermelho and Primeiro Comando da Capital,” May 28, 2026. https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/05/terrorist-designation-of-comando-vermelho-and-primeiro-comando-da-capital
8 U.S.C. §1189 (designation of foreign terrorist organizations; judicial review), Cornell Legal Information Institute. https://www.law.cornell.edu/uscode/text/8/1189
8 U.S.C. §1182(a)(3)(B) (definition of „terrorist activity”), Cornell Legal Information Institute. https://www.law.cornell.edu/uscode/text/8/1182
NBC News, „Trump has 'determined’ the U.S. is in 'armed conflict’ with cartels, administration tells Congress,” October 2, 2025. https://www.nbcnews.com/politics/national-security/trump-determined-us-armed-conflict-cartels-congress-notice-rcna235294
Department of War, notice to Congress under 50 U.S.C. §1543a on the non-international armed conflict with designated cartels, early October 2025 (as published by Just Security). https://www.justsecurity.org/wp-content/uploads/2025/10/50-usc-1543-notice-to-congress-drug-cartels.pdf
Marty Lederman, „Legal Flaws in the Trump Administration’s Notice to Congress on 'Armed Conflict’ with Drug Cartels,” Just Security, October 3, 2025. https://www.justsecurity.org/121844/trump-notice-drug-cartels/
CNN, „Justice Department tells Congress Trump doesn’t need its approval for military strikes on alleged drug boats,” November 2, 2025. https://www.cnn.com/2025/11/02/politics/justice-department-tells-congress-trump-doesnt-need-its-approval-for-military-strikes-on-alleged-drug-boats
Litigation
Burnley v. United States, No. 1:26-cv-10364 (D. Mass., filed January 27, 2026), docket via CourtListener. https://www.courtlistener.com/docket/72191479/burnley-v-united-states/
Edward Swaine, „Can the U.S. Government Be Sued for Wrongful Death in a Caribbean Boat Strike?,” Just Security, January 29, 2026. https://www.justsecurity.org/130038/can-the-u-s-government-be-sued-for-wrongful-death-in-a-caribbean-boat-strike/
Al-Aulaqi v. Obama, 727 F. Supp. 2d 1 (D.D.C. 2010), via CourtListener; ACLU, „Court Dismisses Targeted Killing Case on Procedural Grounds Without Addressing Merits,” December 7, 2010. https://www.courtlistener.com/opinion/2477002/al-aulaqi-v-obama/ · https://www.aclu.org/press-releases/court-dismisses-targeted-killing-case-procedural-grounds-without-addressing-merits
ACLU v. DOJ, No. 12 Civ. 794 (S.D.N.Y.), FOIA case for records relating to the killing of three US citizens. https://www.aclu.org/cases/aclu-v-doj-foia-case-records-relating-killing-three-us-citizens
New York Times Co. v. US Department of Justice, 752 F.3d 123 (2d Cir. April 21, 2014), ordering disclosure of the OLC targeted-killing memo; amended opinion of June 23, 2014, with the redacted OLC memorandum (David Barron, „Applicability of Federal Criminal Laws and the Constitution to Contemplated Lethal Operations Against Shaykh Anwar al-Aulaqi,” July 16, 2010) appended. https://www.courtlistener.com/opinion/2670614/new-york-times-co-v-united-states-department-of-justice/ · https://www.courtlistener.com/opinion/2679837/new-york-times-co-v-united-states-deparment-of-justice/ · https://www.aclu.org/sites/default/files/assets/2014-06-23_barron-memorandum.pdf
Department of Justice, „Lawfulness of a Lethal Operation Directed Against a U.S. Citizen Who is a Senior Operational Leader of Al-Qa’ida or An Associated Force” (white paper, draft dated November 8, 2011; published by NBC News, February 4, 2013). https://www.justice.gov/sites/default/files/oip/legacy/2014/07/23/dept-white-paper.pdf
International law and expert assessments
United Nations Convention on the Law of the Sea, 1982, Articles 108 and 110. https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf
United Nations Convention against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances, 1988, Article 17. https://www.unodc.org/pdf/convention_1988_en.pdf
Elizabeth Hutton, „Maritime Law Enforcement on the High Seas: Authority, Jurisdiction, and the Seizure of The Skipper,” Just Security, December 22, 2025. https://www.justsecurity.org/127791/maritime-law-high-seas-seizure-skipper
International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia, Prosecutor v. Tadić, Case No. IT-94-1, Decision on the Defence Motion for Interlocutory Appeal on Jurisdiction, Appeals Chamber, October 2, 1995. https://www.icty.org/x/cases/tadic/acdec/en/51002.htm
ICRC, „How is the Term 'Armed Conflict’ Defined in International Humanitarian Law?,” Opinion Paper, April 2024. https://www.icrc.org/en/document/icrc-opinion-paper-how-term-armed-conflict-defined-international-humanitarian-law
Chiara Redaelli, „The War on Drugs is not a War (Part II): Classification Challenges,” Opinio Juris, December 18, 2025. https://opiniojuris.org/2025/12/18/the-war-on-drugs-is-not-a-war-part-ii-classification-challenges/
ICRC, „Direct participation in hostilities: Questions & answers,” February 6, 2009. https://www.icrc.org/en/article/direct-participation-hostilities-questions-answers
ICRC, „The interplay between IHL and IHRL: An introduction to recent developments.” https://www.icrc.org/en/document/recent-developments-interplay-between-ihl-and-ihrl
United Nations, Basic Principles on the Use of Force and Firearms by Law Enforcement Officials, adopted by the Eighth United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders, 1990 (Principle 9).
Tennessee v. Garner, 471 U.S. 1 (1985), US Supreme Court. https://www.govinfo.gov/content/pkg/USREPORTS-471/pdf/USREPORTS-471-1.pdf
UN Special Procedures, „US war on 'narco-terrorists’ violates the right to life, warn UN experts after deadly strike,” September 2025. https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/us-war-narco-terrorists-violates-right-life-warn-un-experts-after-deadly
UN Special Procedures, „UN experts condemn coercive intervention in Venezuela by the United States,” October 21, 2025. https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/10/un-experts-condemn-coercive-intervention-venezuela-united-states
UN Special Procedures, „United States: UN experts demand end to unlawful killings at sea, as one-year death toll hits 223,” September 1, 2026. https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/09/united-states-un-experts-demand-end-unlawful-killings-sea-one-year-death
Human Rights Watch, „Q&A: US Military Operations in the Caribbean, Pacific,” December 16, 2025. https://www.hrw.org/news/2025/12/16/qa-us-military-operations-in-the-caribbean-pacific
Human Rights Watch, „US: Other Countries Should Push Back on Lawless Executions at Sea,” December 9, 2025. https://www.hrw.org/news/2025/12/09/us-other-countries-should-push-back-on-lawless-executions-at-sea
Mary Ellen O’Connell, „US obliteration of Caribbean boat was a clear violation of international 'right to life’ laws — no matter who was on board,” The Conversation, September 5, 2025. https://theconversation.com/us-obliteration-of-caribbean-boat-was-a-clear-violation-of-international-right-to-life-laws-no-matter-who-was-on-board-264568
Luis Moreno Ocampo, interview with Eyder Peralta, „Luis Moreno Ocampo, founding chief prosecutor of the ICC, examines war crimes,” NPR, December 6, 2025. https://www.npr.org/2025/12/06/nx-s1-5632610/luis-moreno-ocampo-founding-chief-prosecutor-of-the-icc-examines-war-crimes
Charlie Trumbull, „The Administration’s Drug Boat Strikes Are Crimes Against Humanity,” Lawfare, December 16, 2025. https://www.lawfaremedia.org/article/the-administration-s-drug-boat-strikes-are-crimes-against-humanity
Drug supply and overdoses
Beau Kilmer, „Uncle Sam’s Cocaine Nosedive,” RAND, 2016. https://www.rand.org/pubs/external_publications/EP66463.html
Washington Office on Latin America (WOLA), „Connecting the Dots,” 2007. https://www.wola.org/sites/default/files/downloadable/Drug%20Policy/past/Connecting%20the%20Dots%204-23-2007.pdf
Chamberlin, Lusk and McNamara, „America’s War on Drug Smugglers at Sea Is Unlawful—and It Is Failing,” Just Security, September 2, 2026. https://www.justsecurity.org/155570/americas-war-drug-smugglers-sea-unlawful-failing/
Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics, „Drug Overdose Deaths in the United States, 2023-2024,” NCHS Data Brief No. 549, January 2026. https://www.cdc.gov/nchs/products/databriefs/db549.htm
Drug Enforcement Administration, „2024 National Drug Threat Assessment,” May 2024. https://www.dea.gov/sites/default/files/2024-05/NDTA_2024.pdf
