Jak świat wchłonął naftowy szok z Ormuzu

To jest artykuł przetłumaczony maszynowo. Oryginalna wersja jest dostępna w języku angielskim.

Ostatnia aktualizacja: 25 października 2026 · 17 min czytania

Pod koniec października 2026 roku szejk Nawaf as-Sabah, prezes kuwejckiego państwowego koncernu naftowego, oświadczył, że jego kraj eksportuje tyle ropy, ile przed wybuchem wojny z Iranem. Kłopot leżał gdzie indziej. Kuwejtowi brakowało tankowców do przewozu paliwa lotniczego i oleju napędowego. 22 października, w dniu, w którym media przytoczyły jego słowa, ropa Brent podrożała o 4% i zamknęła notowania w pobliżu 113 dolarów za baryłkę po krwawych atakach w Arabii Saudyjskiej. Jemeńscy Huti przyznali się do uderzeń na saudyjski port Janbu w ciągu dwóch poprzednich dni, a irańska telewizja państwowa podała, że nocą w Cieśninie Ormuz siedem tankowców zapaliło się lub zostało uszkodzonych przez miny, w tym cztery podczas przeładunku ropy. Nikt nie zdołał niezależnie potwierdzić irańskich doniesień.

Ropa wróciła, a jej cena wciąż rosła. Eksport surowej ropy odbił szybciej niż dostawy paliw rafinowanych, a zapasów zużytych na załatanie luki nie odbudowano.

Cieśnina zamknięta niemal dla wszystkich

Ormuz to wąskie morskie wrota u wylotu Zatoki Perskiej, droga na świat dla ropy Arabii Saudyjskiej, Iraku, Kuwejtu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Kataru, Bahrajnu i Iranu. W 2024 roku przepływało przez cieśninę około 20 milionów baryłek dziennie, co odpowiadało mniej więcej jednej piątej światowego zużycia ropy. Tą samą drogą szła jedna piąta światowego handlu skroplonym gazem ziemnym (LNG), w większości z Kataru. Do Azji trafiało 84% tej ropy i 83% tego LNG.

28 lutego 2026 roku Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły wspólne uderzenia na Iran. W marcu eksport z Zatoki przechodzący przez cieśninę wynosił średnio 2,3 miliona baryłek dziennie, jedną dziesiątą poziomu sprzed wojny, a ponad 70% tego, co się przedostało, przypadało na Iran. Irański eksport utrzymał się w tym miesiącu na przedwojennym poziomie, podczas gdy wszyscy pozostali producenci z Zatoki ponieśli ogromne straty. Cieśnina zamknęła się niemal dla wszystkich z wyjątkiem kraju, który ją zamykał.

Pod koniec października zakłócenia trwały już prawie osiem miesięcy. Miliardy baryłek, które normalnie przepłynęłyby przez Ormuz, nie przepłynęły, a świat mimo to nie został bez ropy.

Jak zmierzyć dziurę

To, co zabrało zamknięcie cieśniny, można zmierzyć na dwa sposoby, a każdy z nich odpowiada na inne pytanie. Pierwszy liczy eksport. W sierpniu przepływy przez cieśninę wciąż były o 13,1 miliona baryłek dziennie niższe niż przed wojną, a Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE), energetyczny nadzorca bogatych państw, oszacowała łączną utratę eksportu tą drogą wodną do końca tego miesiąca na blisko 2,8 miliarda baryłek.

Drugi liczy wydobycie. Ropę, której nie da się wysłać, trzeba gdzieś składować, a magazyny w Zatoce szybko się zapełniły. Gdy niewiele statków mogło lub chciało ładować, a krajowe zbiorniki się zapełniały, producenci z Zatoki zamykali odwierty i w marcu ograniczyli wydobycie o co najmniej 10 milionów baryłek dziennie. Wstrzymane wydobycie ropy osiągnęło szczyt w maju: 10,9 miliona baryłek dziennie. W październiku Kpler, firma analityczna śledząca tankowce, szacował, że od początku wojny utracono ponad 2 miliardy baryłek bliskowschodniej ropy i kondensatu, a 6 października wciąż około 5 milionów baryłek dziennie pozostawało wyłączonych w porównaniu z lutym, w dużej części w Iranie. Pod koniec października Kpler oceniał niedobór wydobycia ropy na około 2,7 miliona baryłek dziennie.

Bilans MAE wymienia pięć rzeczy, które tę dziurę wypełniły. Mierzono je w różnych przedziałach czasu i od nieco innych punktów wyjścia, więc pokazują raczej hierarchię źródeł ulgi, niż sumują się w zgrabną całość.

Pierwszą była poduszka, która istniała, zanim padł pierwszy strzał. Rynek ropy wszedł w wojnę z nadwyżką przekraczającą milion baryłek dziennie. W 2025 roku podaż przewyższała popyt średnio o 1,4 miliona baryłek dziennie, a w drugim półroczu o ponad 2 miliony, i nadmiar trafiał do magazynów, przede wszystkim w Chinach. W styczniu 2026 roku obserwowane światowe zapasy ropy wynosiły 8,21 miliarda baryłek, najwięcej od lutego 2021 roku.

Drugą był objazd. Arabia Saudyjska może tłoczyć ropę w poprzek półwyspu do Janbu nad Morzem Czerwonym, a ZEA rurociągiem do Al-Fudżajry, leżącej poza cieśniną, nad Zatoką Omańską. Eksport z tych dwóch portów wzrósł z 4,1 miliona baryłek dziennie w lutym do 7,8 miliona w czerwcu, po czym spadł do 5,5 miliona w sierpniu, po atakach Huti na Morzu Czerwonym. Od początku wojny do sierpnia trasy omijające cieśninę zrekompensowały ponad 500 milionów baryłek utraconego eksportu przez Ormuz.

Ile może przesłać rurociąg obejściowy

Saudyjski rurociąg Wschód–Zachód powstał na początku lat osiemdziesiątych i biegnie na długości około 1200 kilometrów od centrum przetwórczego Abqaiq w pobliżu Zatoki do Janbu, w całości po saudyjskiej ziemi. Jego nominalna przepustowość wynosi 5 milionów baryłek dziennie, ale w 2019 roku Aramco przestawiło część rurociągów ciekłych frakcji gazu ziemnego na przesył ropy i tymczasowo zwiększyło ją do 7 milionów. W maju 2026 roku Aramco poinformowało, że rurociąg osiągnął to maksimum. Około 2 milionów baryłek dziennie z tej ilości zasila rafinerie na zachodnim wybrzeżu królestwa, więc na eksport zostaje około 5 milionów. Rurociąg ZEA do Al-Fudżajry przesyła do 1,8 miliona baryłek dziennie. W czerwcu 2025 roku amerykańska Agencja Informacji Energetycznej szacowała, że oba systemy mają tylko około 2,6 miliona baryłek dziennie wolnej przepustowości, którą w sytuacji kryzysowej można by wykorzystać do ominięcia Ormuzu. Geografia dokłada drugie ograniczenie. Bezpośrednia trasa z Janbu do Azji prowadzi na południe przez cieśninę Bab al-Mandab, gdzie ataki Huti zakłóciły przepływ ropy już w 2024 roku. Rejs na północ, przez Kanał Sueski, może wydłużyć trasę prawie trzykrotnie. Nowej przepustowości obejściowej w ZEA nie należy się spodziewać przed 2027 rokiem.

Trzecią byli wszyscy pozostali. Do końca sierpnia producenci spoza Zatoki dostarczyli od początku wojny łącznie dodatkowe 420 milionów baryłek. Między lutym a sierpniem duże przyrosty dały Stany Zjednoczone, Brazylia i Kazachstan; każdy z tych krajów zwiększył produkcję o 440 000 do 520 000 baryłek dziennie.

Czwartą był niższy popyt. Od marca do sierpnia światowy popyt na ropę był średnio o 5,8 miliona baryłek dziennie niższy niż w lutym, co łącznie dało spadek o ponad miliard baryłek. MAE określa tę reakcję popytu jako „równie ważną” jak dostosowania po stronie podaży. W jej bilansie niższy popyt był największą pojedynczą przeciwwagą.

Piątą były zapasy, które pokryły resztę luki. We wrześniowej ocenie MAE szacowała deficyt na 2,2 miliona baryłek dziennie w drugim kwartale i 1,7 miliona w trzecim. Ten deficyt to dziura, która pozostała po tym, jak swoje zrobiły objazdy, nowa podaż i niższy popyt, i pokryto go, opróżniając zbiorniki. W sierpniu obserwowane zapasy były o 507 milionów baryłek mniejsze niż w chwili wybuchu wojny. Ponad 300 milionów baryłek z tego pochodziło z zapasów awaryjnych uwolnionych w ramach wspólnej akcji, na którą członkowie MAE zgodzili się 11 marca, szóstej i zdecydowanie największej w historii agencji.

Znaczną część tego sortowania wykonała cena. Marzec przyniósł największy miesięczny wzrost cen ropy w historii notowań. W połowie kwietnia baryłka ropy z Morza Północnego z dostawą fizyczną kosztowała około 130 dolarów, mniej więcej o 60 dolarów więcej niż przed wojną, a ceny spot wyprzedziły kontrakty terminowe, bo rafinerie gorączkowo szukały zastępstwa za ładunki uwięzione w Zatoce. Od kwietnia ceny na pewien czas zelżały: uwalniano ropę awaryjną, objazdy się zapełniały, inni producenci pompowali więcej, część przepływów z Zatoki się odbudowała, a popyt osłabł.

Mniej zużywać czy mniej kupować?

„Niższy popyt” brzmi jak miliony ludzi, którzy mniej jeżdżą i mniej gotują, i częściowo właśnie tak było. Największa pojedyncza część pochodziła jednak z Chin, gdzie popyt jest szacunkiem, a nie zliczeniem paliwa dostarczonego użytkownikom. MAE oblicza pozorny popyt Chin na podstawie produkcji rafinerii i importu netto paliw, z korektami.

Według tej miary Chiny odnotowały największy spadek popytu ze wszystkich krajów. Ich import ropy, przerób w rafineriach i dostawy paliw spadły wyraźnie poniżej poziomów sprzed wojny, a w ciągu sześciu miesięcy do sierpnia ich pozorny popyt był o 1,7 miliona baryłek dziennie niższy niż w lutym. W bilansie MAE Chiny odpowiadały za prawie 30% globalnego spadku popytu.

Gdy ceny poszybowały, Chiny kupowały też znacznie mniej ropy. Ich import ropy drogą morską spadł z 11,5 miliona baryłek dziennie w lutym do 6 milionów w czerwcu, co wyraźnie zmniejszyło presję na innych azjatyckich importerów.

Sięgnęły również do swoich zapasów, a MAE liczy to jako trzecią, odrębną wielkość: w rubryce zapasów, a nie niższego popytu. Szacuje się, że w 2025 roku Chiny dokładały do swoich zapasów ropy średnio 1,1 miliona baryłek dziennie, co do grudnia podniosło je do prawie 1,4 miliarda baryłek, i że gromadziły je dalej na początku 2026 roku, jeszcze przed wojną. Ze 105 milionów baryłek, o które do sierpnia zmniejszyły się zapasy ropy poza skupiającą bogate kraje OECD, 65% wyszło z naziemnych zbiorników w Chinach. We wrześniu chińskie zapasy lądowe malały najszybciej w całej historii danych Kplera. Ubytek dotyczył głównie zapasów komercyjnych rafinerii i handlowców, a państwowej rezerwy strategicznej w dużej mierze nie ruszano.

W całych pierwszych dziewięciu miesiącach to, co pobrano z zapasów po wiośnie, nie wyczerpało baryłek dołożonych wcześniej. Od stycznia do września chiński import ropy i krajowe wydobycie wciąż przewyższały to, co przerobiły rafinerie, o 240 000 baryłek dziennie.

Poza Chinami MAE wiąże niższy popyt z ograniczeniami na Bliskim Wschodzie, racjonowaniem i nakazami oszczędzania w Azji oraz z niedoborami i wysokimi cenami w innych regionach, a część nabywców odłożyła zakupy. Niższy popyt przybrał trzy formy.

Pierwsza była administracyjna. Na Bliskim Wschodzie wojna przyniosła ograniczenia w petrochemii i lotnictwie. W Azji rządy nakazały ludziom zużywać mniej. W Pakistanie premier ogłosił 9 marca czterodniowy tydzień pracy w biurach i zamknął wszystkie szkoły na dwa tygodnie, a prowincja Sindh o połowę zmniejszyła przydział paliwa dla pojazdów rządowych. Filipiny i Sri Lanka wprowadziły czterodniowy tydzień pracy lub dodatkowe dni wolne, a Bangladesz przyspieszył ferie na uczelniach.

Drugą był fizyczny niedobór. Niektórych paliw po prostu nie było. Indie racjonowały gaz płynny (LPG), czyli gaz w butlach używany do gotowania, zwłaszcza dla odbiorców komercyjnych i przemysłowych, i dopuściły zastępcze paliwa kuchenne. Azjatyckie zakłady petrochemiczne, dla których surowcem są benzyna ciężka, LPG i etan, ograniczyły pracę podobno o równowartość od 10% do 30% swoich mocy. Na świecie w drugim kwartale dostawy tych trzech surowców spadły o 1,8 miliona baryłek dziennie rok do roku, a oleju gazowego, czyli rodziny paliw obejmującej olej napędowy i olej opałowy, o 1,1 miliona. Światowy popyt na ropę spadł w tym kwartale o około 5 milionów baryłek dziennie rok do roku. Był to pierwszy kwartalny spadek od pandemii covidu.

Trzecią było odkładanie zakupów. W krajach OECD dostawy oleju gazowego do zastosowań innych niż transport, w dużej części oleju opałowego, spadły w ciągu pięciu miesięcy do lipca o 8% rok do roku, bo gospodarstwa domowe i firmy zwlekały z napełnianiem zbiorników. Dostawy oleju napędowego, które trudniej odłożyć na później, spadły tylko o 2%, podtrzymywane rządowymi działaniami łagodzącymi ceny. Olej opałowy, którego nie kupiono latem, i tak trzeba będzie kupić przed zimą.

Największa przeciwwaga w bilansie MAE była więc realna dla pakistańskich uczniów odesłanych do domu i dla indyjskich firm, którym racjonowano gaz, a prawie 30% z niej stanowił niższy pozorny popyt Chin. Na cały 2026 rok MAE przewiduje spadek światowego popytu na ropę o 2,6 miliona baryłek dziennie.

Podważanie cieśniny

Ropa wróciła bez porozumienia pokojowego, dzięki improwizowanemu systemowi zezwoleń, blokad i obejść.

Iran od początku kontrolował dostęp. Pod koniec marca sprawdzał już statki: Strażnicy Rewolucji przydzielali zatwierdzonej jednostce kod zezwolenia i trasę, a irańska łódź eskortowała ją przez irańskie wody wokół wyspy Larak. Statki z Malezji, Chin, Egiptu, Korei Południowej i Indii przepuszczano podobno po rozmowach z państwami, które Iran nazywał „przyjaznymi”. Pewien irański parlamentarzysta powiedział, że od niektórych jednostek pobrano za przejście 2 miliony dolarów, a „Lloyd’s List” donosił o co najmniej dwóch, które zapłaciły w chińskich juanach.

Stany Zjednoczone dołożyły własną blokadę. Od połowy kwietnia marynarka wojenna USA blokowała irańskie porty. Był to odrębny środek, wymierzony w irański eksport, a nie w cieśninę. Blokadę zniesiono, gdy oba rządy podpisały 17 czerwca memorandum o porozumieniu, które otworzyło 60-dniowe okno na negocjacje. W tym oknie przepływy ropy prawie się potroiły, ale jak ujął to Kpler: „Memorandum ruszyło ropę z miejsca; nie przywróciło cieśniny do normalności”. USA przywróciły blokadę 14 lipca. Od połowy lipca do końca sierpnia przez cieśninę przechodziło około pięciu statków dziennie, o prawie 95% mniej niż około 100 dziennie przed wojną. W październiku sekretarz generalny Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) powiedział wprost: „jest podwójna blokada”.

Ruch i tak się odbudował, dzięki praktyce, a nie porozumieniu. Armatorzy tankowców gotowi podjąć ryzyko zaczęli przewozić ropę przez cieśninę nocą, korytarzem przy wybrzeżu Omanu chronionym przez amerykańskie wojsko, z wyłączonymi transponderami lokalizacyjnymi i telefonami komórkowymi. Na zewnątrz, w Zatoce Omańskiej, przekazywali ropę innym tankowcom, które czekały, by zawieźć ją do Azji. We wrześniu Arabia Saudyjska coraz częściej korzystała z takich przeładunków ze statku na statek u wybrzeży Omanu. 1 października Kpler oceniał już, że cieśnina jest „podważana operacyjnie”: eskortami, nocnymi przejściami i przeładunkami, a nie umową.

Mina, która czekała na pierwszy konwój

Eskortowanie tankowców przez Zatokę już kiedyś próbowano. W czasie wojny iracko-irańskiej Irak w 1984 roku rozszerzył ataki na żeglugę i tylko w tym jednym roku zaatakowano 71 statków handlowych, wobec 48 w pierwszych trzech latach wojny. Ataki zmniejszyły o połowę irański eksport ropy, o jedną czwartą ograniczyły żeglugę w Zatoce i skłoniły Lloyd's of London do podniesienia stawek ubezpieczenia tankowców, choć statki pływały dalej. 7 marca 1987 roku administracja Reagana zgodziła się przenieść jedenaście kuwejckich tankowców pod amerykańską banderę i eskortować je okrętami USA. Strażnicy Rewolucji spodziewali się konwojów i zaminowali tor wodny. 24 lipca, podczas pierwszego z tych konwojów, tankowiec Bridgeton pod nową banderą wszedł na irańską minę kontaktową M-08 w pobliżu wyspy Farsi. Wybuch wyrwał w jego kadłubie dziurę o powierzchni 50 metrów kwadratowych. Statek utrzymał się na wodzie i nikt na pokładzie nie zginął.

Za tym poszły wolumeny. We wrześniu eksport ropy z Zatoki skoczył o 4,4 miliona baryłek dziennie, do 13,9 miliona, czyli ponad trzech czwartych poziomu sprzed wojny, bo odbudowywało się wydobycie i opróżniano zapasy. Łączne przepływy ropy przez cieśninę wzrosły do 10,9 miliona baryłek dziennie. Eksport trasami obejściowymi sięgnął 5,6 miliona baryłek dziennie po tym, jak rurociąg Wschód–Zachód, wyłączony po atakach dronów na początku września, naprawiono i do 22 września częściowo przywrócono do pracy. Na początku października według Kplera eksport ropy z Bliskiego Wschodu tymczasowo wrócił do poziomu sprzed wojny, mimo że około 5 milionów baryłek dziennie wydobycia wciąż pozostawało wyłączonych. Pod koniec października podaż ropy od bliskowschodnich producentów innych niż Iran wynosiła 16,8 miliona baryłek dziennie, więcej niż ich średnia z 2025 roku, a irańskiej ropy na morzu poza strefą amerykańskiej blokady nie było już wcale.

Wraz z nimi wrócili nabywcy. Import ropy z Bliskiego Wschodu do Indii osiągnął we wrześniu około 3 milionów baryłek dziennie, wracając do poziomu sprzed wojny. Szacowano, że chińskie firmy kupiły co najmniej 80 milionów baryłek saudyjskiej ropy do załadunku między wrześniem a listopadem, a chiński import z Bliskiego Wschodu miał w październiku przekroczyć 5 milionów baryłek dziennie, wobec 3,5 miliona we wrześniu. W tygodniu od 5 do 11 października przez cieśninę przeszły co najmniej 104 statki bez powiązań z Iranem, o 17% mniej niż tydzień wcześniej, ale o 31% więcej niż wynosiła średnia tygodniowa w sierpniu.

Każda z tych liczb zależy od tego, co się liczy. Najszersza miara Kplera dla Ormuzu, którą firma nazywa total clearance (łącznym odpływem), dodaje do potwierdzonych przejść przez cieśninę ropę przekazywaną między statkami w Zatoce Omańskiej, której portu załadunku nie da się jeszcze ustalić, a najnowsze odczyty dzienne to wstępne wartości minimalne, które zwykle rosną w miarę napływu potwierdzeń. Lloyd’s List Intelligence liczy tylko statki bez powiązań z Iranem. Statki, które wyłączają transpondery, pojawiają się w danych z opóźnieniem albo wcale. Na początku września amerykańscy urzędnicy podali, że jednego dnia pod amerykańską eskortą przeszło 40 statków z około 18 milionami baryłek, a tego samego dnia Kpler naliczył 11 jednostek. 22 października prezydent Trump napisał, że przez cieśninę płynie więcej ropy niż przed wojną. Według MAE we wrześniu, ostatnim pełnym miesiącu, było to 10,9 miliona baryłek dziennie wobec mniej więcej 20 milionów przed wojną. Wstępne szacunki total clearance według Kplera wahnęły się od 28,5 miliona baryłek dziennie 18 października do 4,3 miliona dzień później.

Baryłki, które zostają w tyle

Eksport ropy odbudował się szybciej niż eksport paliw rafinowanych. We wrześniu Zatoka wysyłała 1,9 miliona baryłek produktów rafinowanych dziennie, wobec 4,7 miliona przed wojną, i 670 000 baryłek LPG dziennie, wobec 1,5 miliona. Kpler oceniał przepływy produktów czystych z regionu, takich jak olej napędowy i paliwo lotnicze, na mniej więcej połowę poziomu sprzed wojny. O tej właśnie luce mówił w październiku szef kuwejckiego sektora naftowego: eksport ropy wrócił do przedwojennego poziomu, a tankowców do paliwa lotniczego i oleju napędowego jest za mało.

Olej napędowy pokazuje, ile ta luka kosztuje. W połowie września hurtowy olej napędowy w Singapurze przekroczył 200 dolarów za baryłkę, a w Europie i Stanach Zjednoczonych osiągnął rekordowe w historii poziomy około 220 dolarów. W trzecim kwartale świat miał do dyspozycji o 1,7 miliona baryłek dziennie mniej oleju napędowego i oleju gazowego niż rok wcześniej. Olej napędowy odpowiada za jedną czwartą spadku popytu na ropę, jakiego MAE oczekuje w 2026 roku, a agencja nie spodziewa się większej odbudowy uszczuplonych zapasów oleju gazowego, poza zwykłymi wahaniami sezonowymi, przed drugą połową 2027 roku.

LPG pokazuje, jak niedobór dociera do kuchni. Indie odbierają ponad 45% eksportu LPG z Zatoki. Około dwóch trzecich LPG zużytego w Indiach w 2025 roku pochodziło z Zatoki, a prawie 90% indyjskiego LPG trafia do domów, do gotowania i ogrzewania. Indie nie mają znaczących magazynów LPG, więc utracony ładunek szybko odbija się na zużyciu. W marcu indyjski popyt na LPG i etan łącznie był o 12,5% niższy niż rok wcześniej. Od czerwca eksport LPG z Zatoki odbijał, bo tankowce wahadłowo wywoziły ładunki poza Zatokę, by przeładować je na morzu. Potem październikowe ataki zmniejszyły ten ruch wahadłowy z 432 000 baryłek dziennie we wrześniu do tempa 177 000 w pierwszej połowie października, akurat wtedy, gdy w Azji rośnie popyt sezonowy.

Zapasy awaryjne zrobiły dla gazu kuchennego mniej niż dla ropy. Marcowe uwolnienie zapasów awaryjnych dotyczyło głównie ropy, a wkład Europy stanowiły przede wszystkim produkty rafinowane. Sama ropa też nie była wymienna. Wiosną rurociągi obejściowe przyjmowały wyłącznie lżejsze gatunki, przez co cięższa ropa saudyjska, emiracka, iracka i kuwejcka w praktyce pozostawała zamknięta w Zatoce.

Najgorzej wyszedł na tym gaz. W marcu trafiony został katarski zakład LNG w Ras Laffan, a prezes QatarEnergy Saad Szarida al-Kabi szacował wtedy, że 17% eksportowych mocy kraju będzie straconych na trzy do pięciu lat. We wrześniu al-Kabi, który jest też katarskim ministrem energii, oceniał czas naprawy na około trzy lata i mówił, że Katar eksportuje „bardzo mało”, bo „nie możemy eksportować przez Cieśninę Ormuz”. QatarEnergy co miesiąc od marca ogłasza siłę wyższą. We wrześniu katarski eksport LNG był najwyższy od początku wojny i wynosił 1,6 miliona ton, a mimo to nie sięgał jednej czwartej przedwojennej średniej. W połowie października wszystko wskazywało, że w tym miesiącu wyniesie zaledwie 0,6 miliona ton. 22 października QatarEnergy podpisało długoterminową umowę na zakup amerykańskiego LNG, co analityk Alex Munton odczytał jako znak, że Katar liczy się z ryzykiem, iż swoboda żeglugi przez Ormuz nigdy nie wróci.

Kto zapłacił i czym

Konsumenci płacili cenami, racjonowaniem i budżetami swoich rządów. Pakistan najpierw zaoferował ukierunkowane dopłaty dla rolników i transportu, a potem, w miarę jak kryzys się przeciągał, musiał je ograniczyć. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) spodziewa się w 2026 roku globalnej inflacji na poziomie 4,7%.

Część producentów zapłaciła utraconymi przychodami. Już w kwietniu spośród dużych producentów najmocniej utrata wpływów z eksportu ropy uderzyła w Irak, który miał bardzo skromne rezerwy finansowe na przetrwanie długiego zamknięcia. W październiku MFW prognozował, że gospodarka Kataru skurczy się w 2026 roku o 15,6%, podczas gdy przed wojną oczekiwano wzrostu o 6,1%, i że skurczy się również region Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej jako całość.

Inni sprzedawali więcej albo drożej. Amerykański eksport ropy i paliw osiągnął w kwietniu rekordowe 13,6 miliona baryłek dziennie, bo zakłócenia w Ormuzie zwiększyły na nie światowy popyt. Przychody Rosji z eksportu ropy niemal się podwoiły w marcu, z 9,7 do 19 miliardów dolarów. Zysk netto Saudi Aramco w pierwszym kwartale skoczył o 25%, do 32,5 miliarda dolarów.

Jeden koszt przetrwał odbudowę wolumenów. We wrześniu, wraz z rosnącymi kosztami ubezpieczenia, stawki frachtu tankowców osiągnęły rekordy i podniosły koszt dostarczenia ropy do rafinerii. Jak ujął to Kpler, nabywcy mogą odzyskać dostęp do bliskowschodnich baryłek „bez odzyskania przedwojennych kosztów dostawy”.

Załogi ponoszą koszt innego rodzaju. Do połowy października, według danych IMO podanych 21 października, od początku wojny zginęło 24 marynarzy, a około 6000 pozostawało uwięzionych. 14 października pływający pod banderą Singapuru kontenerowiec GFS Pride zatonął w pobliżu cieśniny po trafieniu pociskiem; 21 członków załogi ewakuowano. Masowiec Cape Dao, trafiony 23 września, zatonął w pobliżu cieśniny kilka tygodni później. Jeden z członków jego załogi zginął podczas ataku.

Cieńsza poduszka

W 2008 roku Caitlin Talmadge, oceniając irańskie zagrożenie dla cieśniny, uznała, że gdyby Iran zdołał należycie powiązać swoje zdolności wojskowe, mógłby zatrzymać lub utrudnić ruch w cieśninie „na miesiąc lub dłużej”. Zakłócenia z 2026 roku trwają już prawie osiem miesięcy. Mimo to w październiku eksport ropy z Zatoki dotknął poziomu sprzed wojny, a MFW wciąż oczekuje, że światowa gospodarka urośnie w 2026 roku o 3,1%, wobec 3,5% w 2025 roku.

Ta prognoza wzrostu nie mierzy tego, ile kosztowało zamknięcie cieśniny. Zakłada, że Ormuz będzie stopniowo otwierany od marca 2027 roku, a warunki sprzed wojny wrócą do października tego roku, oraz że ropa będzie kosztować w 2026 roku średnio 96 dolarów za baryłkę. Świat wchłonął szok, wydając swoje bufory, a w październiku były one już znacznie cieńsze. Pod koniec września obserwowane zapasy światowe były o 509 milionów baryłek niższe niż przed wojną, a zapasy lądowe były bliskie najniższego poziomu co najmniej od 2016 roku. Do połowy października członkowie MAE uwolnili około 330 milionów baryłek zapasów awaryjnych i zgodzili się dokończyć uwalnianie pozostałych mniej więcej 100 milionów, które G7 zobowiązała się 2 października uwolnić w ciągu czterech miesięcy, przy czym olej napędowy miał trafić na rynek w pierwszej kolejności. W październiku MAE spodziewała się, że bilans ropy pozostanie deficytowy do końca roku, i ostrzegała, że „pozostałe bufory w systemie wciąż się kurczą”.

Jesienią chińskie zakupy ropy przyspieszyły. Import ma w październiku przekroczyć 10 milionów baryłek dziennie, najwięcej od marca, dzięki ładunkom zakontraktowanym na początku sierpnia, gdy Brent spadł poniżej 80 dolarów. W tygodniu do 19 października lądowe zapasy ropy w Chinach wzrosły drugi tydzień z rzędu, do 1,192 miliarda baryłek.

A odbudowa toczy się pod ostrzałem. W połowie października MAE nazwała ją „kruchą”. W pierwszej połowie października odnotowano co najmniej 28 ataków lub incydentów bezpieczeństwa, już najwięcej w jednym miesiącu w tej wojnie. Gdy ataki Huti na Arabię Saudyjską się nasiliły, USA nakazały wyjechać z królestwa swoim urzędnikom, z wyjątkiem niezbędnego personelu, oraz ich rodzinom, a Saudi Aramco poleciło personelowi opuścić centralę w Az-Zahranie i pracować zdalnie. „The New York Times” donosił, że USA i Izrael planują nowe uderzenia na Iran po amerykańskich wyborach w połowie kadencji. Sporne było, czy Waszyngton i Teheran w ogóle negocjują: prezydent Trump powiedział 21 października, że USA nie prowadzą negocjacji z Iranem, a według innych doniesień negocjatorzy wciąż rozmawiali o irańskim programie jądrowym i o cieśninie. 23 października ambasador USA przy ONZ Mike Waltz powiedział, że wojna może potrwać jeszcze rok. Tego dnia Brent zamknął notowania na poziomie 116,72 dolara za baryłkę, najwyższym od 29 kwietnia.

Powiązane artykuły

• Czym naprawdę jest dziś OPEC: ekonomia kartelu, który powoli sam się rozmontowuje
• Jak francuskie protesty szkolne zderzyły się z buntem przeciw drożyźnie
• Pływające granice: jak prawo morza rozstrzyga, do kogo należy morze

Dalsza lektura

Jako partner Amazon Eikleaf zarabia na kwalifikujących się zakupach. Poniższe linki do książek są linkami partnerskimi: jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, możemy otrzymać niewielką prowizję, bez dodatkowych kosztów dla Ciebie.

Polecane filmy

Zastrzeżenie dotyczące generatywnej AI

Niektóre treści na tej stronie zostały wygenerowane i/lub zredagowane z pomocą generatywnej sztucznej inteligencji.

Media

Zatoka Omańska i Cieśnina Ormuz nocą – NASA, Wikimedia Commons

Konwój operacji Earnest Will, 22 sierpnia 1987 roku – U.S. Navy, Wikimedia Commons

Kolejki z butlami LPG w Mehsanie w stanie Gudżarat, 2026 – Wikimedia Commons (Fot.: Nizil Shah, CC BY-SA 3.0)

Najważniejsze źródła i bibliografia

International Energy Agency. „Oil Market Report — October 2026.” 14 October 2026. https://www.iea.org/reports/oil-market-report-october-2026

Bosoni, Toril. „Oil markets strain to plug the gap left by Middle East supply shortfall.” International Energy Agency, 18 September 2026. https://www.iea.org/commentaries/oil-markets-strain-to-plug-the-gap-left-by-middle-east-supply-shortfall

International Energy Agency. „Oil Market Report — April 2026.” 14 April 2026. https://iea.blob.core.windows.net/assets/515f3128-df1a-4d6c-beb4-fd91d2434bef/-14APR2026_OilMarketReport_Free_version1.pdf

International Energy Agency. „Oil Market Report — March 2026.” 12 March 2026. https://iea.blob.core.windows.net/assets/a25ddf53-cd6c-4910-ac90-16bfd28399e7/-12MAR2026_OilMarketReport.pdf

International Energy Agency. „Oil Market Report glossary.” Accessed 23 October 2026. https://www.iea.org/articles/oil-market-report-glossary

International Energy Agency. „IEA confirms member country contributions to collective action to release oil stocks in response to Middle East disruptions.” 19 March 2026. https://iea.org/news/iea-confirms-member-country-contributions-to-collective-action-to-release-oil-stocks-in-response-to-middle-east-disruptions

International Energy Agency. „IEA Governing Board statement on energy markets and security.” 15 October 2026. https://www.iea.org/news/iea-governing-board-statement-on-energy-markets-and-security

U.S. Energy Information Administration. „Short-Term Energy Outlook, October 2026.” 6 October 2026. https://www.eia.gov/outlooks/steo/archives/oct26.pdf

U.S. Energy Information Administration. „Amid regional conflict, the Strait of Hormuz remains critical oil chokepoint.” Today in Energy, 16 June 2025. https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=65504

U.S. Energy Information Administration. „China, the United States, and Japan hold most strategic oil inventories in 2025.” Today in Energy, 20 April 2026. https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=67504

U.S. Energy Information Administration. „U.S. exports of crude oil and petroleum products reached record in April.” Today in Energy, 8 July 2026. https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=67825

Russell, Clyde. „China uses crude stockpiles, but rising oil imports may curtail draws.” Reuters column, via The Star, 22 October 2026. https://www.thestar.com.my/business/insight/2026/10/22/china-uses-crude-stockpiles-but-rising-oil-imports-may-curtail-draws

Xu, Muyu. „Chinese refiners step up Middle East crude buying amid record stock drawdowns.” Kpler, 14 October 2026. https://www.kpler.com/blog/chinese-refiners-step-up-middle-east-crude-buying-amid-record-stock-drawdowns

Rauball, Johannes. „Seven months on: 2 bn bbl lost, 5 Mbd still offline, and no deal in sight.” Kpler, 20 October 2026. https://www.kpler.com/blog/seven-months-on-2-bn-bbl-lost-5-mbd-still-offline-and-no-deal-in-sight

Kpler. „Kpler Media Briefing, 23 October 2026: Middle East Energy and Maritime Disruptions.” 23 October 2026. https://marketing.kpler.com/hubfs/Media%20Briefings%20pdfs/Kpler%20media%20briefing%2023%20Oct%202026.pdf

Wright, Matt. „Hormuz: Normalisation no longer needs to wait for a deal.” Kpler, 1 October 2026. https://www.kpler.com/blog/hormuz-normalisation-no-longer-needs-to-wait-for-a-deal-08156

Belostrino, Emmanuel. „60 days of a broken US-Iran MoU: the market stopped waiting for Hormuz.” Kpler, 19 August 2026. https://www.kpler.com/blog/60-days-of-a-broken-us-iran-mou-the-market-stopped-waiting-for-hormuz

Belostrino, Emmanuel. „Explainer: the nuances of reading Hormuz oil flows data.” Kpler, updated 20 October 2026. https://www.kpler.com/blog/explainer-the-nuances-of-reading-hormuz-oil-flows-data

Jenson, Nils. „Increased Strait of Hormuz attacks hamper growing LPG shuttle trade.” Kpler, 20 October 2026. https://www.kpler.com/blog/increased-strait-of-hormuz-attacks-hamper-growing-lpg-shuttle-trade

Lloyd’s List Intelligence. „Strait of Hormuz Brief: 22 October, 2026.” 22 October 2026. https://www.lloydslistintelligence.com/resources/blog/strait-of-hormuz-brief-22-october-2026

Matsuyama, K., and A. Longley. „Oil Surges 4% After Deadly Saudi Attacks.” Bloomberg, via Rigzone, 22 October 2026. https://rigzone.com/news/wire/oil_surges_4_after_deadly_saudi_attacks-22-oct-2026-184912-article

Kimball, Spencer, and Chloe Taylor. „Brent crude oil tops $116, a six-month high, as tensions swell in the Middle East.” 23 October 2026. https://cnbc.com/2026/10/23/oil-price-brent-wti-iran-war-saudi-arabia.html

Bao, Anniek. „U.S. pulls diplomats from Saudi Arabia as it reportedly readies Iran strikes after midterms.” CNBC, 22 October 2026. https://www.cnbc.com/2026/10/22/us-iran-trump-hormuz-.html

Kimball, Spencer, and Deena Zaidi. „Qatar deal to buy U.S. natural gas shows how Iran war has redrawn global energy markets.” CNBC, 23 October 2026. https://www.cnbc.com/2026/10/23/cheniere-qatar-energy-lng-natural-gas-iran-war-strait-hormuz.html

CBS News. „Iran War Updates: Trump’s U.N. ambassador says war could last another year as oil prices continue rising.” 23 October 2026. https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-us-oil-gas-prices-strait-of-hormuz-midterms/

Associated Press. „Iran says 7 oil tankers damaged in Strait of Hormuz, and other Middle East news.” PBS NewsHour, 22 October 2026. https://www.pbs.org/newshour/amp/world/iran-says-7-oil-tankers-damaged-in-strait-of-hormuz-and-other-middle-east-news

Al Jazeera. „Iran says seven ships hit in Hormuz Strait, warns US of wider response.” 22 October 2026. https://aljazeera.com/news/2026/10/22/iran-says-seven-ships-hit-in-hormuz-strait-warns-us-of-wider-response

Shankar, Priyanka. „Tehran’s 'toll booth’: How Iran picks who to let through Strait of Hormuz.” Al Jazeera, 26 March 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/3/26/tehranstollbooth-how-iran-picks-who-to-let-through-strait-of-hormuz

Motamedi, Maziar. „What to expect after the US reimposes naval blockade on Iran’s ports?” Al Jazeera, 18 July 2026. https://www.aljazeera.com/economy/2026/7/18/what-to-expect-after-the-us-reimposes-naval-blockade-on-irans-ports

Duggal, Hanna, Marium Ali and Mohamed Hussein. „How a 95 percent drop in Hormuz traffic changed global shipping.” Al Jazeera, 27 August 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/8/27/how-a-95-percent-drop-in-hormuz-traffic-changed-global-shipping

Quillen, Stephen. „How much oil is going through Hormuz? Why data doesn’t match US claims.” Al Jazeera, 3 September 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/3/how-much-oil-is-going-through-hormuz-how-data-doesnt-match-us-claims

Reuters. „Strait of Hormuz tanker crossings fall to lowest level in more than two months, data shows.” Via The National, 24 July 2026. https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/24/hormuz-tanker-crossings-fall-to-lowest-level-in-more-than-two-months-data-shows/

Alioglu, Yusuf, and Rania Abushamala. „What is Saudi Arabia’s East-West pipeline, and what its 'precautionary’ shutdown means?” Anadolu Agency, 12 September 2026. https://www.aa.com.tr/en/energy/oil/what-is-saudi-arabia-s-east-west-pipeline-and-what-its-precautionary-shutdown-means/59580

Pipeline & Gas Journal. „Aramco Runs East-West Pipeline at Full Capacity Amid Hormuz Disruptions.” 11 May 2026. https://pgjonline.com/news/2026/may/aramco-runs-east-west-pipeline-at-full-capacity-amid-hormuz-disruptions

Kumar, Sanjay. „India sees surge in crude oil imports from Middle East.” Arab News, 3 October 2026. https://www.arabnews.com/world/india-sees-surge-in-crude-oil-imports-from-middle-east-3004400

Khawaja, Usama Iqbal. „Sindh announces schools’ closure from Mar. 16-31, new austerity measures to conserve fuel.” Arab News Pakistan, 10 March 2026. https://www.arabnews.pk/pakistan/sindh-announces-schools-closure-from-mar-16-31-new-austerity-measures-to-conserve-fuel-2635923

Balci, Gokcay, and Ebru Surucu-Balci. „Some countries in Asia are rationing energy – why they’ve been hit hardest by the crisis in the Gulf.” The Conversation, 9 April 2026. https://theconversation.com/some-countries-in-asia-are-rationing-energy-why-theyve-been-hit-hardest-by-the-crisis-in-the-gulf-279888

El Dahan, Maha, Andrew Mills and Yousef Saba. „Iran Attack Wipes Out 17% of Qatar’s LNG Capacity for up to Five Years.” Reuters, via gCaptain, 19 March 2026. https://gcaptain.com/iran-attack-wipes-out-17-of-qatars-lng-capacity-for-up-to-five-years/

Bousso, Ron. „Middle East LNG industry remains hostage of Iran war.” Reuters column, via BOE Report, 12 October 2026. https://boereport.com/2026/10/12/middle-east-lng-industry-remains-hostage-of-iran-war-bousso/amp/

Kurtenbach, Elaine (Associated Press). „IMF raises 2026 global growth forecast to 3.1%.” Fortune, 13 October 2026. https://fortune.com/2026/10/13/imf-global-growth-forecast-2026-ai-economic-divide/

Fitzgerald, Kyle. „IMF cuts 2026 growth forecasts for Gulf economies due to prolonged Hormuz closure.” The National, 13 October 2026. https://thenationalnews.com/business/economy/2026/10/13/imf-cuts-2026-growth-forecasts-for-gulf-economies-due-to-prolonged-hormuz-closure/

G7 Leaders. „G7 Leaders’ statement on global energy security and market stability.” 2 October 2026. https://www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/10/02/g7-leaders-statement-global-energy-security-and-market-stability

Reuters. „Two ships sink near Hormuz after being hit by projectiles amid surge in attacks.” Via ARY News, 15 October 2026. https://arynews.tv/two-ships-sink-near-hormuz-after-being-hit-by-projectiles

Psara, Souzana. „6,000 seafarers trapped as attacks deepen Strait of Hormuz shipping crisis.” Cyprus Mail, 21 October 2026. https://cyprus-mail.com/2026/10/21/6000-seafarers-trapped-as-attacks-deepen-strait-of-hormuz-shipping-crisis

Library of Congress, Federal Research Division. „Iraq: The Tanker War, 1984–87.” Iraq: A Country Study, 1988. https://countrystudies.us/iraq/105.htm

Phillips, Stephen. „Revisiting the Tanker War.” War on the Rocks, 20 March 2024. https://warontherocks.com/revisiting-the-tanker-war/

Talmadge, Caitlin. „Closing Time: Assessing the Iranian Threat to the Strait of Hormuz.” International Security 33, no. 1, Summer 2008. https://www.belfercenter.org/publication/closing-time-assessing-iranian-threat-strait-hormuz