Czego nie mogą zagwarantować wydatki wojskowe Arabii Saudyjskiej

To jest artykuł przetłumaczony maszynowo. Oryginalna wersja jest dostępna w języku angielskim.

Ostatnia aktualizacja: 25 października 2026 · 16 min czytania

W poniedziałek 5 października 2026 roku ministrowie spraw zagranicznych i ministrowie obrony Arabii Saudyjskiej, Turcji i Pakistanu spotkali się w Rijadzie. Po spotkaniu trzy rządy oświadczyły, że „zapewnią uzgodnione siły i zdolności wojskowe oraz ich szybkie rozmieszczenie” w królestwie. Gdy ogłaszano tę deklarację, na północy miasta, w pobliżu Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Króla Chalida, rozległy się głośne wybuchy. Dziennikarz agencji AFP donosił o „potężnej eksplozji”. Mieszkaniec okolicy powiedział: „W moim domu zatrzęsły się okna”.

Po raz pierwszy ktokolwiek powołał się na sojusz, który następca tronu Mohammed bin Salman, prezydent Recep Tayyip Erdoğan i premier Shehbaz Sharif podpisali 7 sierpnia w Mekce. Jego główna obietnica powtarza formułę NATO: zewnętrzna napaść zbrojna na jednego członka jest napaścią na wszystkich trzech. Dwa miesiące po podpisaniu to państwo, które z całej trójki wydaje na wojsko najwięcej, przyjmowało od dwóch pozostałych obietnice przysłania sił.

Ataki nadeszły z Jemenu. Huti, ruch sprzymierzony z Iranem, który kontroluje najludniejsze obszary Jemenu, w tym stolicę, Sanę, przez cztery lata przestrzegali rozejmu z Rijadem. Rozejm załamał się na początku lipca. 10 września bojownicy Huti zajęli port Mokka nad Morzem Czerwonym, rozbijając siły rządowe mimo nieprzerwanego wsparcia saudyjskiego lotnictwa, a nazajutrz dotarli do wyspy Perim, w najwęższym miejscu cieśniny Bab al-Mandab. Odpowiedzią Rijadu była ofensywa prowadzona przez jemeńskie wojska lądowe i wspierana przez saudyjskie lotnictwo. 5 października rzecznik koalicji pod wodzą Arabii Saudyjskiej poinformował, że o świcie w ramach wsparcia wystartowało 100 samolotów bojowych. Pięć dni później atak na lotnisko w Rijadzie zabił co najmniej 12 osób. Do 23 października, po kolejnych atakach Huti na terytorium królestwa, ropa Brent osiągnęła najwyższą cenę od początku maja, a dzień wcześniej Aramco nakazało pracownikom opuścić swoją siedzibę w Az-Zahranie. Wczesnym rankiem 24 października koalicja pod wodzą Arabii Saudyjskiej poinformowała, że jej obrona powietrzna zniszczyła pocisk balistyczny wystrzelony w kierunku Rijadu.

Nie dzieje się to w biednym kraju. Według wyliczeń Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) Arabia Saudyjska wydała w 2025 roku na swoje siły zbrojne szacunkowo 83,2 miliarda dolarów. To więcej niż Turcja (30,0 miliarda dolarów) i Pakistan (11,9 miliarda dolarów) razem wzięte. Mimo to przez całą jesień królestwo prosiło inne rządy o pomoc, a każdy z nich zaoferował ją na własnych warunkach.

Skala nadchodzącej pomocy jest po części niejawna. Deklaracja z 5 października nie podała ani wielkości kontyngentu, ani roli, jaką mieliby pełnić żołnierze. Do 21 października Pakistan wciąż odmawiał podania szczegółów, a Turcja nie wysłała żadnego personelu.

O co prosił Rijad i czego nie chciał zrobić Waszyngton

Prośby, z jakimi Rijad zwrócił się do sojuszników, dotyczyły nieba. 16 września dwaj urzędnicy z regionu powiedzieli agencji AP, że Arabii Saudyjskiej kończą się pociski przechwytujące i że poprosiła ona Francję, Wielką Brytanię, Pakistan i Egipt o rozmieszczenie wsparcia obrony powietrznej. Jeden z nich opisał królestwo jako znajdujące się w „bardzo trudnym położeniu”, zmuszone chronić nie tylko bazy wojskowe i obiekty rządowe, lecz także instalacje naftowe w całym kraju. Drugi powiedział, że Rijad chciał również, by sojusznicy przyłączyli się do wspólnej odpowiedzi przeciw Huti, ale „obecnie decyzja jest taka, by dać szansę dyplomacji”. Urzędnicy tureccy i pakistańscy powiedzieli tego samego dnia, że nie otrzymali żadnej saudyjskiej prośby.

To zawęża problem. Brak pocisków przechwytujących to kwestia zapasów i linii produkcyjnych, a wzajemne pożyczanie sobie obrony powietrznej to w sojuszach rzecz zwyczajna. Saudyjscy żołnierze walczyli już w Jemenie, a tej jesieni najwyższy duchowny królestwa zagrzewa do walki tych, którzy stoją na jego pierwszej linii. Trudniejsze pytanie brzmi: jakie rodzaje ochrony można zapewnić sobie pieniędzmi na żądanie i na czyich warunkach?

Warunki, na których Rijadowi zależało najbardziej, były amerykańskie. W lipcu, jak powiedziała agencji Reutera osoba znająca sprawę, Arabia Saudyjska zapewniła Waszyngton, że sama poradzi sobie z Huti. 10 września, w dniu upadku Mokki, następca tronu co najmniej dwa razy telefonował do prezydenta Donalda Trumpa. Trump nie zgodził się na uderzenie; Waszyngton zaoferował w zamian wymianę informacji wywiadowczych i pomoc we wskazywaniu celów. „New York Times” podał później, że po kolejnej rozmowie Trump polecił przygotować uderzenia, po czym pewnej niedzieli zmienił zdanie, gdy listy celów były już zatwierdzone, a bomby ładowano do amerykańskich samolotów. Dziennik przypomniał też, dlaczego naloty nie są pewnym lekarstwem: w 2025 roku Huti wytrzymali około ośmiu tygodni intensywnych amerykańskich bombardowań, zanim Trump ogłosił rozejm.

Po ataku na lotnisko w Rijadzie Trumpa zapytano 10 października, czy Stany Zjednoczone przyłączą się do saudyjskich uderzeń. „Możliwe. Przyjrzymy się temu” – odpowiedział. Trzy dni później odmówił odpowiedzi: „Nie mogę wam tego powiedzieć”. Do 23 października nie informowano o żadnej amerykańskiej decyzji.

Na papierze partnerstwo zacieśniło się w listopadzie 2025 roku, kiedy Trump i następca tronu podpisali Strategiczną Umowę Obronną. Biały Dom przedstawił ją jako umocnienie relacji obronnych liczących ponad 80 lat i ułatwienie amerykańskim firmom zbrojeniowym działalności w królestwie. Nic w jego opisie umowy nie zobowiązywało amerykańskich sił do walki za Arabię Saudyjską. Narodowa Strategia Obrony z 2026 roku oczekuje od partnerów regionalnych, że wezmą na siebie „główną odpowiedzialność” za odstraszanie Iranu i działających w jego imieniu ugrupowań zbrojnych, a Tom Barrack, ambasador USA w Turcji, powiedział 20 października w Dosze, że „angażowanie się Ameryki w lądową, kinetyczną bitwę gdzieś indziej wydaje się bezowocne”. A jednak we wrześniu w Arabii Saudyjskiej wciąż przebywały dziesiątki amerykańskich doradców wojskowych, a Barrack mówił o dawnym układzie wymiany ropy na bezpieczeństwo: „Myślę, że to się nie skończyło. To się przekształca”. I dalej: „Nie wyjeżdżamy”. Około 21 października Departament Stanu nakazał części dyplomatów oraz rodzinom pracowników rządu USA opuścić królestwo.

Poza pomocą wywiadowczą i przy wskazywaniu celów, którą zaoferował Waszyngton, wszystko, co obiecano Rijadowi, pochodzi od innych rządów.

Pięciu partnerów, pięć zestawów warunków

Wielka Brytania i Francja zaoferowały ochronę saudyjskiego nieba i kluczowych obiektów. Wielka Brytania była wśród państw, do których Rijad zwrócił się we wrześniu. 20 października jej Ministerstwo Obrony ogłosiło, że Typhoony RAF będą wykonywać defensywne misje obrony powietrznej nad saudyjskimi miastami i infrastrukturą krytyczną oraz że samoloty te „nie będą przeprowadzać ofensywnych uderzeń na Huti”. W tym samym komunikacie przedłużono brytyjskie wsparcie w tankowaniu w powietrzu dla saudyjskich operacji lotniczych, „w tym w celu osłabiania celów wojskowych Huti w Jemenie”. Brytyjskie myśliwce nie będą bombardować Huti; brytyjskie samoloty-tankowce pomogą saudyjskim samolotom, które to robią. Londyn nie podał liczby maszyn, a do 23 października żadne doniesienie nie mówiło o rozpoczęciu patroli. Jeden z podanych powodów miał charakter wewnętrzny: przemoc w rejonie Zatoki Perskiej, jak stwierdziło ministerstwo, podnosi koszty życia w Wielkiej Brytanii i zakłóca jej dostawy energii.

Francja ruszyła wcześniej. 24 września prezydent Emmanuel Macron zapowiedział, że Francja wyśle żołnierzy, radary i systemy obronne do ochrony terminalu naftowego w Janbu nad Morzem Czerwonym, „nie po to, by wciągać nas w jakiekolwiek konflikty, lecz by chronić to miejsce”. Nie podał żadnych liczb ani terminów.

Oferta Turcji ma charakter techniczny i wymaga dwóch głosowań w parlamencie. Minister spraw zagranicznych Hakan Fidan nazwał ją paktem obronnym, a nie zaczepnym: Turcja, jak powiedział, nie wyśle wojsk na terytorium innego państwa, by przeprowadzały tam atak. Deputowany rządzącej AKP powiedział, że Turcja najpierw wyśle specjalistów od obrony powietrznej i walki elektronicznej i że żaden z nich nie weźmie udziału w operacjach ofensywnych. Dwaj urzędnicy powiedzieli agencji Reutera, że spodziewają się, iż turecki wkład obejmie sprzęt, dane wywiadowcze i systemy uzbrojenia, oraz że według stanu na 21 października nie rozmieszczono niczego więcej. Projekt ustawy ratyfikacyjnej zarejestrowano w parlamencie 21 października, a przewodniczący komisji spraw zagranicznych oświadczył następnego dnia, że komisja zajmie się nim 27 października. Wysłanie jakiegokolwiek tureckiego personelu będzie wymagało drugiego, odrębnego mandatu. Ankara ma własne powody, by się zaangażować: zgodziła się też dołączyć do kierowanej przez Arabię Saudyjską koalicji chroniącej żeglugę na Morzu Czerwonym.

Pakistan ma już wojska na saudyjskiej ziemi i mówi o nich najmniej. Jego rzecznik wojskowy potwierdził 7 października, że siły pakistańskie „już tam są”, i to „od dziesięcioleci, w wielu rolach”. Islamabad nie chce powiedzieć nic więcej, powołując się na poufność operacyjną. W maju źródła poinformowały agencję Reutera, że Pakistan wysłał około 8000 żołnierzy, eskadrę około 16 samolotów, głównie myśliwców JF-17, oraz chiński system obrony powietrznej HQ-9, przy czym sprzęt obsługują Pakistańczycy, a finansuje go Arabia Saudyjska. Ci żołnierze dołączyli do „tysięcy pakistańskich żołnierzy w roli bojowej”, którzy już stacjonowali w królestwie. Jedno ze źródeł rządowych, które widziało poufny saudyjsko-pakistański pakt z 2025 roku, powiedziało, że pozwala on nawet 80 000 pakistańskich żołnierzy pomagać w zabezpieczaniu granic królestwa u boku sił saudyjskich. Portal Middle East Eye pisał o „dziesiątkach tysięcy” w królestwie, a pakistańskie ministerstwo informacji odrzuciło doniesienia o 30 000–40 000 jako „spekulatywne”. Prawdziwa liczba nie jest jawna.

Jawne nie jest też ich zadanie. 7 października „New York Times” zacytował wysokiego rangą pakistańskiego wojskowego, według którego pakistańskie myśliwce są używane przeciw Huti; pakistańskie ministerstwo informacji nazwało ten artykuł „fałszywym i zmyślonym”. Nie wiadomo, czy pakistańscy żołnierze będą działać przeciw Huti, a Pakistan ma powód do ostrożności: pośredniczy w rozmowach z Teheranem w wojnie z Iranem prowadzonej pod przywództwem USA, a bezpośrednia walka z jemeńskimi sojusznikami Iranu mogłaby tę rolę zniweczyć. W kraju coś się zmieniło. W 2026 roku Islamabad zgodził się wysłać kolejne siły bez głosowania w parlamencie. „Bywały w przeszłości czasy, kiedy pakistański parlament głosował za tym, by nie wysyłać wojsk, a wojsko podporządkowywało się tej decyzji. Ale teraz to inna epoka” – powiedział Michael Kugelman z Atlantic Council. Saudyjskie pieniądze są częścią tła: w kwietniu Rijad przedłużył depozyt w wysokości 5 miliardów dolarów w pakistańskim banku centralnym i dołożył 3 miliardy. Żadne doniesienia nie łączą tych depozytów z decyzjami o rozmieszczeniu wojsk.

Żołnierze kontraktowi, oficerowie oddelegowani i sojusznicze kontyngenty

Zagraniczni wojskowi w państwach Zatoki dzielą się na trzy kategorie, a każda odpowiada przed kimś innym. Personel oddelegowany, czyli wypożyczony, pozostaje członkiem sił zbrojnych swojego kraju i podlega jego przepisom, choć opłaca go państwo przyjmujące, a nosi on mundur jednostki, w której służy. W 2019 roku Brytyjska Misja Wojskowa była niewielką grupą oficerów oddelegowanych na stałe, którzy szkolili oficerów saudyjskiej Gwardii Narodowej w zwalczaniu terroryzmu i odbijaniu zakładników. Personel kontraktowy odszedł ze służby we własnym kraju. Zoltan Barany, który w latach 2011–2019 przeprowadził w regionie ponad 150 wywiadów, zauważa, że tacy żołnierze „na ogół nie mają własnych interesów politycznych i rzadko uczestniczą” w próbach obalenia reżimu, a ich śmierć nie wywołuje w kraju przyjmującym społecznego potępienia. Nie ma publicznie dostępnych danych o tym, ilu z nich służy w państwach Zatoki. W Arabii Saudyjskiej Gwardia Narodowa jest zarezerwowana dla obywateli, a stopień oficerski jest zasadniczo powiązany z obywatelstwem. Sojusznicze kontyngenty narodowe to jeszcze inna sprawa: zasady ustalają dla nich ich własne rządy. Kiedy Pakistan wysłał wojska w 2018 roku, oświadczył, że „nie będą one wykorzystywane poza” królestwem.

Egipt zaoferował upoważnienie prawne. Prezydent Abdel Fattah el-Sisi zwrócił się do parlamentu o zgodę na wsparcie wojskowe dla Arabii Saudyjskiej; Rada Obrony Narodowej zatwierdziła wniosek 18 października, a głosowanie odroczono do 26 października. Potrzeba 398 z 596 głosów. Zgoda dałaby Sisiemu uprawnienia do rozmieszczenia wojsk, ale automatycznie nikogo by nie wysłała. Egipt będzie działał tylko na prośbę Rijadu, a do 24 października nie ogłoszono żadnej formalnej saudyjskiej prośby. „Mówimy wyłącznie o obronie” – powiedział Sisi.

Oferty przychodziły kawałkami. Wielka Brytania przedłużyła wsparcie w tankowaniu dla saudyjskich operacji lotniczych, a Waszyngton zaoferował pomoc wywiadowczą i przy wskazywaniu celów. Pozostałe zobowiązania dotyczą obrony terytorium Arabii Saudyjskiej. Żaden z partnerów nie ogłosił wysłania wojsk lądowych do Jemenu i żadne publiczne doniesienie do 23 października nie dokumentuje saudyjskiej prośby o nie w 2026 roku.

Wojna lądowa pozostaje jemeńska

W samym Jemenie podział zadań ustalono jeszcze przed zobowiązaniami z 5 października. Arabia Saudyjska zaplanowała ofensywę tak, by prowadziły ją jemeńskie siły lądowe, a saudyjskie samoloty je wspierały.

Siły lądowe są słabym punktem. Mokka padła we wrześniu w wyniku natarcia Huti, którego nie powstrzymało nieprzerwane wsparcie saudyjskiego lotnictwa. Analityk Raiman al-Hamdani opisał w październiku wojska rządowe jako „duże na papierze i całkiem liczne, ale rozproszone po mnóstwie frontów i działające na starym, przedwojennym sprzęcie”, zdolne utrzymać swoje linie, lecz nie wyprzeć Huti z ich górskich twierdz.

Do walki wzywani są także saudyjscy żołnierze. We wrześniu wielki mufti Saleh Al-Fawzan nazwał obronę granic obowiązkiem, „za który poświęca się życie i dusze”. Analityk Gokhan Ereli odczytał to jako przesłanie mobilizacyjne „skierowane do żołnierzy na pierwszej linii frontu”.

Pieniądze dla jemeńskich bojowników mogą też płynąć od sąsiada. W połowie października „Guardian” podał, że Zjednoczone Emiraty Arabskie zgodziły się wznowić wypłaty dla sił z południa Jemenu, głównie Brygad Olbrzymów, przy osłonie lotniczej zapewnianej przez Arabię Saudyjską. Opiera się to na jednym doniesieniu, powołującym się na źródła w Jemenie, a do 24 października żaden z rządów tego nie potwierdził.

23 października agencja Reutera pisała, że starcia między Huti a koalicją pod wodzą Arabii Saudyjskiej „toczą się zaciekle od” wrześniowego natarcia Huti w stronę Bab al-Mandab. Stany Zjednoczone nie dołączyły do wznowionej saudyjskiej kampanii uderzeniami w Jemenie, a pomoc europejska ograniczała się do wsparcia takiego jak brytyjskie samoloty-tankowce.

Układ wygląda więc tak: saudyjskie samoloty w powietrzu, Jemeńczycy na ziemi, a za nimi partnerzy strzegący królestwa. Rijad korzystał już z takiego układu.

Ochrona tronu, ochrona granicy, walka w Jemenie

Zwyczaj wzywania pomocy z zewnątrz w czasie kryzysu jest starszy niż wojna z Huti. W listopadzie 1979 roku, gdy uzbrojeni bojownicy zajęli Wielki Meczet w Mekce, państwo saudyjskie potrzebowało zagranicznych specjalistów, by go odbić.

Dwa tygodnie w Wielkim Meczecie

Oblężenie Wielkiego Meczetu trwało od 20 listopada do 4 grudnia 1979 roku. Bojownicy, którzy opanowali najświętsze miejsce islamu, raz po raz odpierali saudyjskie siły rządowe. Saudyjczycy zwrócili się wtedy potajemnie do elitarnej jednostki francuskiej żandarmerii, GIGN. Jej współzałożyciel Paul Barril dowodził niewielkim zespołem wysłanym do Arabii Saudyjskiej na prośbę Rijadu, a trzech jego komandosów pełniło wyłącznie funkcję doradców. Z ich pomocą siły saudyjskie odzyskały kontrolę nad meczetem. Rząd saudyjski podał, że jego straty wyniosły 127 zabitych i 450 rannych żołnierzy. Zachodni wywiad szacował łączną liczbę zabitych na ponad 1000, a prawdziwy bilans prawdopodobnie nigdy nie zostanie poznany.

Trzy późniejsze epizody pokazują, jak różne zadania wykonywały dla królestwa obce wojska.

Pierwszym jest ochrona samego reżimu. W 1982 roku, na prośbę króla Fahda, wojskowy władca Pakistanu, generał Zia ul-Haq, wysłał do Arabii Saudyjskiej wzmocnioną brygadę pancerną. Stacjonowała ona w pobliżu Tabuku, na północnym zachodzie, ale analityk Bruce Riedel pisze, że „jej głównym celem było stanowić elitarną siłę bojową, która obroni monarchię przed każdym wrogiem w kraju i za granicą”. Saudyjczycy pokrywali wszystkie jej koszty, a brygada pozostała tam ponad dekadę. Porozumienie z 1982 roku obejmowało szkolenia i wspólne ćwiczenia. W latach 80. w królestwie stacjonowało niemal 15 000 pakistańskich żołnierzy, a pod koniec tej dekady dziesiątki tysięcy Pakistańczyków służyły tam w najróżniejszych rolach wojskowych, od najprostszych prac po szkolenie. Riedel nazywa brygadę „lojalną gwardią pałacową”, choć stacjonowała daleko od stolicy.

Drugim jest iracka inwazja na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku. Cztery dni później król Fahd zgodził się przyjąć siły amerykańskie, a do stycznia 1991 roku na teatrze działań znajdowało się niemal pół miliona Amerykanów. Generał Norman Schwarzkopf zauważył później, że Arabia Saudyjska „przyjęła więcej naszych żołnierzy i sprzętu wojskowego, niż miała we własnych siłach zbrojnych”. W obliczu armii irackiej królestwo zdało się na supermocarstwo. O tej właśnie roli Barrack mówił w październiku, że „się przekształca”.

Trzecim jest Jemen w 2015 roku, a ten epizod ma dwie odsłony. Gdy rozpoczęła się kampania pod wodzą Arabii Saudyjskiej, Rijad poprosił Pakistan o okręty wojenne, samoloty i wojska lądowe. 10 kwietnia 2015 roku pakistański parlament jednogłośnie opowiedział się za neutralnością, obiecując zarazem stanąć „ramię w ramię” z Arabią Saudyjską, gdyby zagrożone były jej terytorium lub święte miejsca. W ciągu pięciu dni debaty „najwyraźniej ani jeden mówca nie poparł wysłania wojsk lądowych”. Właśnie tę formułę, czyli bronić królestwa i trzymać się z dala od Jemenu, powtarza większość ofert z 2026 roku.

Druga odsłona polega na tym, że wojnę i tak prowadzono, a saudyjscy żołnierze w niej walczyli. Saudyjskie siły specjalne walczyły w 2015 roku w Adenie, 6. Brygada Powietrznodesantowa i 64. Brygada Sił Specjalnych obsadziły bazę na terytorium Jemenu, piechota morska wylądowała w Midi, a spadochroniarzy zrzucono w okręgu Nihm. Granica była najmniej udanym frontem koalicji: w ciągu około sześciu miesięcy oddziały Huti i ich sojuszników unieszkodliwiły około sześćdziesięciu saudyjskich czołgów i innych pojazdów. Obok Saudyjczyków walczyli inni. Licząca 2000 żołnierzy brygada sudańska utrzymywała Aden i bazę Al-Anad. „New York Times” podał w 2018 roku, że w Jemenie walczyło jednocześnie nawet 14 000 Sudańczyków, a powracający bojownicy mówili, że w niektórych oddziałach dzieci stanowiły od 20 do 40 procent. „Traktują Sudańczyków jak swoje drewno na opał” – powiedział gazecie jeden z bojowników. Koalicja nazwała te zarzuty „fikcyjnymi i bezpodstawnymi”. Barany nazywa saudyjsko-emiracką stronę wojny „prawdziwym bazarem żołnierzy kontraktowych”. W 2020 roku saudyjscy żołnierze wciąż przebywali na terytorium Jemenu.

W Jemenie zatem saudyjscy żołnierze walczyli, a obok nich walczyli cudzoziemcy. Saudyjski udział w wojnie lądowej pozostał niewielki, a historia organizacji sił królestwa podpowiada, dlaczego.

Armia zbudowana przede wszystkim z myślą o bezpieczeństwie

Przez dziesięciolecia siły zbrojne Arabii Saudyjskiej organizowano tak, by chroniły monarchię zarówno przed własnymi żołnierzami, jak i przed wrogami z zewnątrz. Gwardia Narodowa, która wyrosła z plemiennej „Białej Armii”, jest starsza od armii regularnej i jest najstarszą równoległą armią na Bliskim Wschodzie. Po przeglądzie przeprowadzonym w 1974 roku armię regularną przeniesiono do „miast wojskowych” na obrzeżach kraju, w pobliżu punktów zapalnych i na szlakach inwazji, a garnizony Gwardii w Dżuddzie, Rijadzie i Ha’ilu „umieściły siły gwardii między stolicą a regularnym wojskiem”. Loty szkoleniowe sił powietrznych często ograniczano, racjonując paliwo. Analityk James Quinlivan nazwał to coup-proofing, czyli zabezpieczaniem przed zamachem stanu, i dowodził w 1999 roku, że pozostawia ono państwu potencjał militarny „mniejszy, niż wskazywałyby na to spisy jednostek czy uzbrojenia”. Mimo wielu propozycji do tamtego czasu nie rozbudowano ani armii, ani Gwardii; Quinlivan sugerował, że „może to odzwierciedlać” strach przed zamachem albo tradycyjną pogardę dla życia w regularnym wojsku.

Za Mohammeda bin Salmana królestwo zaczęło swoich sił używać. Riedel powiedział w 2020 roku przed Kongresem USA, że Arabia Saudyjska była „tradycyjnie, od dziesięcioleci, bardzo ostrożnym krajem unikającym ryzyka”, który „woli rzucać na problemy pieniądze, a nie zasoby wojskowe”, i że „wszystko to zmieniło się radykalnie w ciągu ostatnich ponad 5 lat”. Wojnę w Jemenie nazwał „całkowicie dziełem MBS”.

Sposób organizacji tych sił zmienił się mniej. W 2018 roku analityk Neil Partrick dowodził, że kontrola polityczna stoi na przeszkodzie reformie wojska. Zmiany wprowadzane przez następcę tronu „z pozoru miały zaradzić niewydolności operacyjnej”, pisał, ale napędzała je konsolidacja władzy. Nowy szef sztabu generalnego Fayyad al-Ruwaili zyskał nadzór nad siłami zbrojnymi, „ale nie scentralizowane dowództwo wojskowe”; najwyżsi dowódcy podlegali bezpośrednio następcy tronu jako ministrowi obrony. Mohammed bin Salman, „podobnie jak poprzedni przywódcy saudyjscy”, obawiał się „potencjalnego zamachu stanu, jeśli pod bronią będzie zbyt wielu żołnierzy”, i miał „polityczne i praktyczne powody”, by unikać rozmieszczenia dużych saudyjskich sił lądowych w Jemenie. Rok później Gwardia wciąż pozostawała poza planowanym wspólnym dowództwem z powodu „wahania przed sprowokowaniem jej plemiennego zaplecza”, a bez głębszej przebudowy, pisał Partrick, poszczególne rodzaje sił „będą nadal funkcjonować jak silosy”.

Odrębne dowództwa utrudniają zorganizowanie zamachu stanu. Utrudniają też poszczególnym rodzajom sił wspólne planowanie i walkę. Partrick ustalił, że wojska lądowe i Gwardia miały „jedynie ograniczone zaangażowanie w Jemenie”, podczas gdy lotnictwo „było znacznie bardziej widoczne”, a saudyjskie siły lądowe miały „jedynie ograniczone – i dość katastrofalne – doświadczenie bojowe na polu walki”, sięgające wkroczenia do Jemenu zimą 2009/2010. Wskazał też paradoks: skupienie władzy w rękach jednego człowieka sprawia, że fundamentalna zmiana w wojsku staje się „zarazem możliwa do rozpoczęcia, jak i trudniejsza do dokończenia”.

Te oceny kończą się na 2019 roku i żadne publiczne źródło nie pokazuje, w jakim stopniu dawne ograniczenia wpłynęły na wybory Rijadu w 2026 roku. Tegoroczna wojna ma mimo to kształt, który opisują: saudyjskie lotnictwo, jemeńskie siły lądowe i zagraniczni partnerzy strzegący tyłów.

Lotnictwo jest uzależnione na swój sposób. Riedel zeznał w 2020 roku, że Stany Zjednoczone dostarczają około dwóch trzecich samolotów Królewskich Saudyjskich Sił Powietrznych, a Wielka Brytania pozostałą jedną trzecią, oraz że „gdybyśmy my i Zjednoczone Królestwo odcięli wsparcie logistyczne, Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne zostałyby uziemione”. Brytyjskie samoloty-tankowce, których misję przedłużono w październiku, dokładają kolejną warstwę zagranicznego wsparcia lotnictwu, które już wcześniej polegało na swoich dostawcach, by utrzymać się w powietrzu.

Czego nie rozstrzygają pieniądze i liczby

Według rządowych szacunków z 2024 roku Arabia Saudyjska ma ponad 19,6 miliona obywateli, znacznie więcej niż jej sąsiedzi znad Zatoki. Ale ludność to nie rezerwuar wyszkolonych żołnierzy gotowych służyć. Saudyjskie prawo nie przewiduje poboru, a zaciąg jest dobrowolny. Kiedy ówczesny wielki mufti wezwał w 2015 roku do wprowadzenia obowiązkowego szkolenia wojskowego, „Arab News” podał, że siły zbrojne już kilkakrotnie wcześniej proponowały pobór, a uczeni religijni się temu sprzeciwiali. Barany zauważa, że w całym regionie Zatoki zamożni młodzi mężczyźni mają „niewiele ekonomicznych powodów, by się zaciągać”, i że Arabia Saudyjska, ze względu na większą liczbę ludności, opiera się na stosunkowo mniejszym udziale żołnierzy kontraktowych niż jej sąsiedzi.

Zmieniły się też pieniądze. Quinlivan pisał o państwie rentierskim, które ropa zwalnia z konieczności pozyskiwania dochodów we własnym kraju. W drugim kwartale 2026 roku dochody pozanaftowe stanowiły około 45 procent wpływów państwa, a w pierwszej połowie roku podatki od towarów i usług dostarczyły ponad połowę tych dochodów pozanaftowych. Ropa wciąż zapewnia większość wpływów państwa.

Pieniądze kupują sprzęt. W latach 2021–2025 Arabia Saudyjska była największym odbiorcą amerykańskiego eksportu głównych systemów uzbrojenia. Jednolity łańcuch dowodzenia trudniej kupić, a do 2019 roku reformy następcy tronu go nie stworzyły. W kryzysie 2026 roku królestwo zwróciło się do rządów, które ustalają własne warunki.

Traktat, który zostawia swobodę manewru

Traktat z Mekki wpisuje tę samą swobodę manewru we własny tekst. Jego drugi artykuł traktuje każdą zewnętrzną napaść zbrojną na jednego członka jako napaść na wszystkich. Obietnica natychmiastowej pomocy obejmuje agresję „ze strony innego państwa lub grupy państw”; Huti są ruchem, a nie państwem, a tekst nie precyzuje, jak ta klauzula ma się do nich odnosić. Ten sam artykuł stanowi, że członkowie wspólnie „zdecydują o zakresie i charakterze udzielanego wsparcia po obiektywnej ocenie potrzebnej pomocy”. Artykuł dziesiąty obiecuje wsparcie logistyczne, w tym broń, amunicję i paliwo, „w zależności od dostępności i kompatybilności” tego, co każdy z członków może zaoferować. Szesnasty stanowi, że umowa wchodzi w życie z chwilą złożenia ostatniego dokumentu ratyfikacyjnego i że żaden członek nie może się z niej wycofać, zanim upłynie dziesięć lat od tego momentu.

23 października pakistańskie ministerstwo spraw zagranicznych poinformowało, że Pakistan i Arabia Saudyjska zakończyły procedury ratyfikacyjne, a Turcja wciąż prowadzi własną. Projekt ustawy wyznaczono na posiedzenie tureckiej komisji spraw zagranicznych 27 października, a wysłanie jakiegokolwiek tureckiego personelu wymaga po ratyfikacji odrębnego głosowania. Egipt, który pozostaje poza traktatem, wyznaczył własne głosowanie na 26 października, a nawet zgoda nikogo by nie wysłała, gdyby Rijad o to nie poprosił.

Rijad powołał się na sojusz 5 października, zanim traktat wszedł w życie. Nawet obowiązujący traktat pozostawia trzem rządom uzgadnianie, kryzys po kryzysie, ile pomocy da każdy z nich.

Powiązane artykuły

• Etiopia już dociera do morza. Dlaczego chce wybrzeża?
• Ekonomia rozejmu: co naprawdę kończy wojny – i dlaczego tak wiele porozumień pokojowych się rozpada
• Wojnę w Sudanie napędza złoto

Dalsza lektura

Jako partner Amazon Eikleaf zarabia na kwalifikujących się zakupach. Poniższe linki do książek są linkami partnerskimi: jeśli dokonasz zakupu za ich pośrednictwem, możemy otrzymać niewielką prowizję, bez dodatkowych kosztów dla Ciebie.

Polecane filmy

Zastrzeżenie dotyczące generatywnej AI

Niektóre treści na tej stronie zostały wygenerowane i/lub zredagowane z pomocą generatywnej sztucznej inteligencji.

Media

Boeing F-15SA Eagle Królewskich Saudyjskich Sił Powietrznych – Wikimedia Commons (Fot.: Ronnie Macdonald, CC BY 2.0)

Cieśnina Bab al-Mandab – Wikimedia Commons (Image: Coordenação-Geral de Observação da Terra/INPE, CC BY-SA 2.0)

Typhoony RAF na Bliskim Wschodzie – UK Ministry of Defence (Fot.: Cpl Nathan Edwards / MOD, Crown copyright, OGL v3.0)

Najważniejsze źródła i bibliografia

Al Jazeera. „Turkiye, Pakistan agree Saudi Arabia military deployment under Mecca pact.” Al Jazeera, 5 October 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/5/mecca-alliance-agrees-to-activate-collective-deterrence-measures

AFP. „Turkey, Pakistan pledge troop deployment to Saudi Arabia amid Houthi attacks.” Turkish Minute, 5 October 2026. https://www.turkishminute.com/2026/10/05/turkey-pakistan-pledge-troop-deployment-to-saudi-arabia-amid-houthi-attacks/

Middle East Eye. „Saudi Arabia, Turkey and Pakistan activate Mecca pact amid war with Houthis.” Middle East Eye, 5 October 2026. https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-turkey-and-pakistan-activate-mecca-pact-amid-war-houthis

Associated Press. „How the Mecca defense agreement between Turkey, Pakistan and Saudi Arabia will work.” 21 October 2026. https://www.clickondetroit.com/business/2026/10/21/how-the-mecca-defense-agreement-between-turkey-pakistan-and-saudi-arabia-will-work/

Mecca Joint Defence Agreement (English text), filed with the Grand National Assembly of Türkiye, file 2/3961, 21 October 2026. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y5/T2/WebOnergeMetni/f10c225f-412d-483b-8714-3a8276ec4b32.pdf ; transcribed in The National, „Revealed: Full text of Makkah defence pact between Saudi Arabia, Turkey and Pakistan,” 21 October 2026. https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/10/21/revealed-full-text-of-makkah-defence-pact-between-saudi-arabia-turkey-and-pakistan/

Dawn. „Pakistan, Saudi Arabia have completed ratification of Makkah defence pact: FO.” Dawn, 23 October 2026. https://www.dawn.com/news/2039288/pakistan-saudi-arabia-have-completed-ratification-of-makkah-defence-pact-fo

Anadolu Agency. „’Mekke Ortak Savunma Anlaşması’ 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülecek.” 22 October 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/mekke-ortak-savunma-anlasmasi-27-ekimde-tbmm-disisleri-komisyonunda-gorusulecek/4097503

Bloomberg. „Saudi-backed Yemen forces begin operation to retake Houthi areas.” Stars and Stripes, 4 October 2026. https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2026-10-04/yemen-forces-retake-houthi-areas-23055647.html

Arab Center Washington DC. „Saudi Arabia’s Search for Allies in Yemen.” 9 October 2026. https://arabcenterdc.org/resource/saudi-arabias-search-for-allies-in-yemen/

Al Jazeera. „Houthi missile attack targets Saudi capital Riyadh for third day in a row.” Al Jazeera, 12 October 2026. https://aljazeera.com/news/2026/10/12/houthi-missile-attack-targets-saudi-capital-riyadh-for-third-day-in-a-row

Reuters. „Brent crude hits more than five-month high on Houthi-Saudi attacks, UAE oil spill.” 23 October 2026. https://sg.finance.yahoo.com/news/brent-crude-hits-more-five-133754507.html

SIPRI. „Trends in World Military Expenditure, 2025.” SIPRI Fact Sheet, April 2026. https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-04/2604_milex_2025.pdf

SIPRI. „Trends in International Arms Transfers, 2025.” SIPRI Fact Sheet, March 2026. https://www.sipri.org/publications/2026/sipri-fact-sheets/trends-international-arms-transfers-2025

Associated Press. „Saudis seek allies’ help as missile defenses run low in fight with Houthis, officials say.” 16 September 2026. https://www.koreaherald.com/article/10876919

Nakhoul, Samia, Humeyra Pamuk and Steve Holland. „Saudi crown prince sought US military help from Trump with Houthis, sources say.” Reuters, 11 September 2026. https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/09/11/trump-declines-saudi-crown-prince-s-call-for-us-strikes-on-houthis-axios-reports

Al-Monitor. „Saudi Arabia’s Houthi crisis tests alliances with Trump, Turkey and Pakistan.” Al-Monitor, 11 September 2026. https://al-monitor.com/originals/2026/09/saudi-arabias-houthi-crisis-tests-alliances-trump-turkey-and-pakistan

Jung Mok-hee. „Trump caught in a dilemma over Saudi request to strike Houthis.” The Herald Business, 21 September 2026 (reporting The New York Times). https://mbiz.heraldcorp.com/article/10881236

The Express Tribune. „Trump says US may join Saudi strikes against Houthis in Yemen.” 11 October 2026. https://tribune.com.pk/story/2634116/trump-says-us-may-join-saudi-strikes-against-houthis-in-yemen

CBS News. „Saudis launch new strikes on Houthis; Iran-backed group threatens U.S. if it joins in.” Live updates, 12–13 October 2026. https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-us-trump-saudi-arabia-houthi/

The White House. „Fact Sheet: President Donald J. Trump Solidifies Economic and Defense Partnership with the Kingdom of Saudi Arabia.” 18 November 2025. https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/11/fact-sheet-president-donald-j-trump-solidifies-economic-and-defense-partnership-with-the-kingdom-of-saudi-arabia/

U.S. Department of War. „2026 National Defense Strategy.” January 2026. https://www.army.mil/e2/downloads/rv7/about/2026-NATIONAL-DEFENSE-STRATEGY.pdf

Al-Monitor. „US moving away from Middle East security guarantor role, Barrack says.” Al-Monitor, 20 October 2026. https://www.al-monitor.com/originals/2026/10/us-moving-away-middle-east-security-guarantor-role-barrack-says

Al Jazeera. „Attack on Saudi Arabia’s King Fahd airport kills two people.” Al Jazeera, 22 October 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/22/one-killed-eight-injured-in-attack-on-saudi-arabias-king-fahd-airport-2

UK Ministry of Defence. „Operational update 20 October – UK military support to the Kingdom of Saudi Arabia.” GOV.UK, 20 October 2026. https://www.gov.uk/government/news/operational-update-20-october-uk-military-support-to-the-kingdom-of-saudi-arabia

The War Zone. „France Sending Forces To Help Defend Saudi Arabia’s Red Sea Oil Facilities.” 24 September 2026. https://www.twz.com/news-features/france-sending-forces-to-help-defend-saudi-arabias-red-sea-oil-facilities

Devranoglu, Nevzat. „Turkey planning mandate to send military personnel to Saudi Arabia under Mecca pact, ruling party official says.” Reuters, 21 October 2026. https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/10/21/turkey-planning-mandate-to-send-military-personnel-to-saudi-arabia-under-mecca-pact-ruling-party-official-says

Arab News. „Pakistan military confirms deployment of forces to Saudi Arabia under Makkah pact.” Arab News, 8 October 2026. https://www.arabnews.com/saudi-arabia/pakistan-military-confirms-deployment-of-forces-to-saudi-arabia-under-makkah-pact-3005232

Reuters. „Pakistan deploys jet squadron, thousands of troops to Saudi Arabia during Iran war.” 18 May 2026. https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/international/pakistan-deploys-jet-squadron-thousands-of-troops-to-saudi-arabia-during-iran-war-5464042

Yousaf, Kamran. „Pakistan denies PAF jets striking Houthis.” The Express Tribune, 9 October 2026. https://tribune.com.pk/story/2633807/pakistan-denies-paf-jets-striking-houthis

Shahid, Ariba. „Analysis-As Munir’s military takes on Gulf role, Pakistan’s parliament is not involved.” Reuters, 8 October 2026. https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/10/08/analysis-as-munir-s-military-takes-on-gulf-role-pakistan-s-parliament-is-not-involved

Arab News. „Saudi Arabia bolsters Pakistan’s economic stability with deposit at central bank.” Arab News, 16 April 2026. https://www.arabnews.com/finance/saudi-arabia-bolsters-pakistans-economic-stability-with-deposit-at-central-bank-2640130

Business Recorder. „Pakistan gets second $1bn tranche from Saudi Arabia: SBP.” 21 April 2026. https://www.brecorder.com/news/40417497/

Al Jazeera. „Egyptian parliament delays vote on military support for Saudi Arabia.” Al Jazeera, 19 October 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/19/egyptian-parliament-delays-vote-on-military-support-for-saudi-arabia

The National. „Egypt’s pledge to support Saudi Arabia against Houthis: What’s on the table?” The National, 19 October 2026. https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/10/19/egypts-pledge-to-support-saudi-arabia-against-houthis-whats-on-the-table/

Al Jazeera. „Yemeni govt forces aim for Sanaa, but Houthi defeat will be a challenge.” Al Jazeera, 5 October 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/5/yemeni-govt-forces-aim-for-sanaa-but-houthi-defeat-will-be-a-challenge

Al Jazeera. „Pakistan, Turkiye edge closer towards joining Saudi war against Houthis.” Al Jazeera, 25 September 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/25/pakistan-turkiye-edge-closer-towards-joining-saudi-war-against-houthis

Wintour, Patrick. „UAE agrees with Saudi Arabia to re-enter Yemen conflict amid Houthi gains.” The Guardian, 17 October 2026. https://www.theguardian.com/world/2026/oct/17/uae-yemen-conflict-agreement-saudi-arabia-houthi-gains

Magolan, Matthew. Review of Yaroslav Trofimov, The Siege of Mecca. Homeland Security Affairs 10, article 7, June 2014. https://www.hsaj.org/articles/265

AFP. „Controversial French ex-police commando probed over Rwanda dies aged 80.” JusticeInfo.net, 21 October 2026. https://www.justiceinfo.net/en/167650-controversial-french-ex-police-commando-probed-over-rwanda-dies-aged-80.html

Riedel, Bruce. „Pakistani guard returns to Saudi Arabia.” Al-Monitor, February 2018. https://www.al-monitor.com/originals/2018/02/saudi-arabia-troops-pakistan-prince-mohammad-bin-salman-role.html

Shay, Shaul. „Saudi Arabia and Pakistan – strategic alliance.” Herzliya Conference Papers, Institute for Policy and Strategy, Reichman University, April 2018. https://www.runi.ac.il/media/u2tmcjst/shaulshaysaudi-arabiapakistanen22-4-2018.pdf

Barany, Zoltan. „Foreign Contract Soldiers in the Gulf.” Carnegie Endowment for International Peace, 5 February 2020. https://carnegieendowment.org/research/2020/02/foreign-contract-soldiers-in-the-gulf

Air & Space Forces Magazine. „Desert Shield.” August 2010. https://www.airandspaceforces.com/article/0810desert/

VOA. „Pakistani Lawmakers Oppose Yemen Intervention.” 10 April 2015. https://www.voanews.com/a/pakistani-lawmakers-oppose-yemen-intervention/2714077.html

Al-Monitor. „Why Pakistan said no to King Salman.” Al-Monitor, April 2015. https://www.al-monitor.com/originals/2015/04/yemen-conflict-parliament-resolution.html

Reuters. „Pakistan to send troops to Saudi Arabia to train, advise.” Khaleej Times, 17 February 2018. https://www.khaleejtimes.com/uae/pakistan-to-send-troops-to-saudi-arabia-to-train-advise

Almeida, Alex, and Michael Knights. „Gulf Coalition Operations in Yemen (Part 1): The Ground War.” Washington Institute for Near East Policy, 25 March 2016. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/gulf-coalition-operations-yemen-part-1-ground-war

Al Jazeera. „Saudi Arabia recruited Darfur children to fight in Yemen: NYT.” Al Jazeera, 29 December 2018. https://www.aljazeera.com/news/2018/12/saudi-arabia-recruited-darfur-children-fight-yemen-nyt-181229111259452.html

Riedel, Bruce. Statement to the House Permanent Select Committee on Intelligence, 11 September 2020. https://docs.house.gov/meetings/IG/IG00/20200911/110993/HHRG-116-IG00-Wstate-RiedelB-20200911.pdf

Quinlivan, James T. „Coup-Proofing: Its Practice and Consequences in the Middle East.” International Security 24, no. 2 (Fall 1999): 131–165.

Partrick, Neil. „Saudi Defense and Security Reform.” Carnegie Endowment for International Peace (Sada), 31 May 2018. https://carnegieendowment.org/sada/2018/05/saudi-defense-and-security-reform

Partrick, Neil. „Saudi Arabia’s Elusive Defense Reform.” Carnegie Endowment for International Peace (Sada), 14 November 2019. https://carnegieendowment.org/sada/2019/11/saudi-arabias-elusive-defense-reform

General Authority for Statistics (GASTAT). „Population Estimates Statistics 2024.” https://www.stats.gov.sa/documents/20117/1400941/Population%2BEstimates%2BStatistics%2B2024%2BEN.pdf/c4b02cf7-decf-d948-a5c1-c55f0a4376f3

Saudipedia. „Is There Conscription in Saudi Arabia?” https://saudipedia.com/en/is-there-conscription-in-saudi-arabia

Arab News. „Conscription call by grand mufti finds strong support from intellectuals.” Arab News, 2015. https://www.arabnews.com/node/733766

Asharq Al-Awsat. „Saudi Budget Records More than $90 Billion in Revenue in Second Quarter.” 30 July 2026. https://english.aawsat.com/business/5301709-saudi-budget-records-more-90-billion-revenue-second-quarter